Czy przełożony może zmieniać godziny służbowe dla żołnierzy zawodowych? Kto może ubiegać się o nagrodę finansową za uzyskanie świadectwa z języka angielskiego? Jak wyglądają zasady bezpieczeństwa wynikające z Nowego Programu Strzelań z Broni Strzeleckiej? Eksperci z Ministerstwa Obrony Narodowej tłumaczą, jak interpretować przepisy zawarte w ustawie o obronie ojczyzny.

Czy prowadzone są jakiekolwiek prace nad przepisami dotyczącymi wypłaty odprawy mieszkaniowej w trakcie służby? Jeżeli tak, to do kiedy prognozuje się ich zakończenie?

Obecnie prowadzone są prace nad projektem zmian ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, obejmujące m.in. możliwość realizacji odprawy mieszkaniowej przez żołnierzy zawodowych pozostających w czynnej służbie wojskowej. Projekt znajduje się na etapie procedowania wewnętrznego i oczekuje na rozstrzygnięcie ministra obrony narodowej. Po uzyskaniu stosownej zgody, możliwe będzie skierowanie projektu do dalszych etapów prac legislacyjnych, w tym uzgodnień resortowych. Obecnie nie jest możliwe wskazanie dokładnego terminu zakończenia prac nad projektem, a ich dalszy przebieg uzależniony jest od kolejnych etapów procesu legislacyjnego.

Czy dowódca kompanii może zabronić noszenia przez żołnierzy swojej kompanii danego typu ubioru wojskowego, w które żołnierze zostali wyekwipowani przez WOG? Chodzi mi konkretnie o koszulobluzę pod kamizelkę tzw. combat shirt, noszoną jako odzież bez kamizelki. Przepisy ubiorcze zezwalają na taki ubiór. Decyzja nie jest podyktowana rodzajem wykonywanych zadań (kierowcy), tylko osobistą wizją wyglądu żołnierza. Czy dowódca może wyciągnąć wobec takiego żołnierza jakieś konsekwencje?

Żołnierze zawodowi wyposażani są w przedmioty umundurowania i wyekwipowania (PUiW) na podstawie rozporządzenia ministra obrony narodowej z 21 kwietnia 2022 roku (Dz. U. poz. 1200 z późn. zm.) i zgodnie z normami ujętymi w załączniku nr 1 do ww. aktu prawnego.

Szczegółowe wzory umundurowania i sposób noszenia umundurowania oraz odznak i oznak wojskowych są z kolei określone w rozporządzeniu ministra obrony narodowej z 20 maja 2022 r. (Dz. U. poz. 1237 z późn. zm.). Na podstawie § 23 tego rozporządzenia wskazano, że ubiory wojskowe nosi się według ustalonych zestawów ubiorczych w zależności od charakteru wystąpienia i warunków atmosferycznych. W praktyce ubiór ustala: organizator przedsięwzięcia – w przypadku wystąpień zbiorowych lub sam żołnierz – w przypadku wystąpień indywidualnych.

Wprowadzone do norm należności i użytkowane przez żołnierzy PUiW mają zapewnić im komfort w trakcie realizacji zadań służbowych dostosowany do indywidualnych potrzeb i oczekiwań. Obowiązujące zapisy w sposób jednoznaczny określają takie uprawnienie, ale wskazują jednocześnie, że w przypadku realizacji zadań o charakterze zbiorowym decyzję o ustaleniu zestawu ubiorczego podejmuje organizator.

Oznacza to, że w myśl wskazanych regulacji dowódca kompanii określa właściwy zestaw ubiorczy, obejmujący konkretne przedmioty, zapewniające jednolity wygląd żołnierzy w pododdziale tylko i wyłącznie w przypadkach wystąpień zbiorowych (np. udział w zajęciach szkoleniowych realizowanych w pododdziale). Niedostosowanie się do polecenia przełożonego w powyższym przypadku prowadzi do naruszenia zasad dyscypliny wojskowej.

Żołnierz zawodowy realizuje zadania służbowe od poniedziałku do piątku od 7.30 do 15.30. Czy przełożony może dowolnie zmieniać wymienione godziny na inne, np. 11:00 - 19:00. Czy argument „potrzeb służbowych” lub polecenie przełożonego może być podstawą wprowadzania takich zmian? Co, jeśli zmiana czasu służby koliduje z obowiązkami pozasłużbowymi?

Zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia MON w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych, jeżeli występują uzasadnione potrzeby służbowe, dowódca jednostki może, za zgodą bezpośredniego przełożonego, ustalić dla całego lub części stanu osobowego jednostki inne niż określone w ust. 1 godziny lub dni służby. Jeżeli zatem dowódca uzyska zgodę bezpośredniego przełożonego, ma pełne prawo do dokonania zmian czasu służby na godziny 11:00 – 19:00 (jak również inne).

Prawodawca określił, że uzasadnieniem przedmiotowej zmiany muszą być potrzeby służbowe, określa je właściwy dowódca jednostki. Ewentualna okoliczność kolizji czasu służby z obowiązkami pozasłużbowymi żołnierza zawodowego nie ma żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ zgodnie z art. 275 ust. 1 ustawy o obronie ojczyzny, wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych jest określony ich zadaniami służbowymi, a zatem to żołnierz zawodowy ma dostosować swoje „obowiązki pozasłużbowe” do zakresu i czasu realizacji zadań służbowych.

Będąc żołnierzem DZSW uzyskałem świadectwo z języka angielskiego na poziomie 3333 na podstawie egzaminu eksternistycznego. Nie byłem wcześniej skierowany na naukę języka przez MON. Po zakończeniu DZSW dołączyłem do Akademii Wojsk Lądowych, obecnie jestem podchorążym zawodowym na studiach pięcioletnich. W związku jednak ze spełnieniem wymogu znajomości języka, nigdy nie podjąłem nauki angielskiego na uczelni. Czy w takiej sytuacji mogę ubiegać się o nagrodę finansową dyrektora Departamentu Kadr za uzyskanie świadectwa? (§ 41. decyzji nr 73/MON z 26 maja 2020 r. w sprawie kształcenia i egzaminowania ze znajomości języków obcych w resorcie obrony narodowej)?

Żołnierz, który uzyskał po raz pierwszy znajomość języka angielskiego na poziomie 3333 na podstawie egzaminu eksternistycznego będąc w dobrowolnej zasadniczej służbie wojskowej (DZSW) nie posiada uprawnień do przyznania jednorazowej nagrody pieniężnej w wysokości 3000 zł. Gratyfikacja za uzyskanie poziomu znajomości języka, o której mowa we wspomnianym pytaniu, dotyczy wyłącznie żołnierzy zawodowych oraz pracowników resortu obrony narodowej. Przepisy nie dotyczą natomiast kandydatów na oficerów, w tym żołnierzy zawodowych w trakcie kształcenia.

Nowy Program Strzelań z Broni Strzeleckiej (PSBS) wprowadził wymogi posiadania na strzelnicy m.in. kamizelek, pasów taktycznych z ładownicami, ochronników wzroku, słuchu. Co w sytuacji, gdy żołnierze nie posiadają ww. wyposażenia? Kto poniesie odpowiedzialność w sytuacji, gdy strzelający np. postrzeli się podczas odkładania broni do kabury? Czy dopuszczać do strzelań żołnierzy posiadających wyposażenie, które otrzymali z wojska, a nie spełnia ono wymogów nowej PSBS?

Przedmiotową problematykę reguluje Program Strzelań z Broni Strzeleckiej (DU-7.0.8 z 2023, Szkol. 1005/2023 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z dokumentem podczas ćwiczeń i strzelań oraz rzutu granatem obowiązuje ubiór polowy (ćwiczebny, specjalny), a ponadto ćwiczący i osoby funkcyjne (w zależności od potrzeb):
1) w czasie strzelań z broni strzeleckiej: mają wyposażenie zgodne z decyzją kierownika zajęć/strzelania, który określa wyposażenie w planie – konspekcie do zajęć;
2) w czasie rzucania granatami – występują w hełmach;
3) w czasie strzelań na obiektach garnizonowych i poligonowych, w oznaczonych strefach (niebezpiecznego hałasu) oraz strzelnicach niebędących w zasobach resortu obrony narodowej (RON) i terenach przygodnych występują w ochronnikach słuchu i wzroku (okulary/gogle balistyczne).

Powyższe zapisy wynikają z warunków bezpieczeństwa oraz ochrony zdrowia. Inspektor Szkolenia Dowództwa Generalnego RSZ w swoich wytycznych nr 69/ISz z 09.12.2025 roku do działalności szkoleniowej w DGRSZ oraz w jednostkach wojskowych w 2026 roku, dla zwiększenia wymagalności i przestrzegania zasad bezpieczeństwa podczas posługiwania się bronią służbową w trakcie szkolenia programowego oraz pełnienia służby dyżurnej, polecił bezwzględnie stosować podczas wszystkich zajęć z amunicją bojową, hełmy oraz kamizelki kuloodporne/ ochronne/ taktyczne (KKZ-01, GRYF, KWM-02, OLV, itp.).

Dotyczy to np. realizacji ćwiczeń przygotowawczych oraz strzelań sytuacyjnych, wartowniczych i sprawdzających, bez względu na poziom wyszkolenia w jakim znajdują się szkoleni. W przypadku braku na wyposażeniu np. ww. kamizelek tymczasowo dopuścił w 2026 roku użytkowanie wyposażenia indywidualnego posiadanego (nabytego) przez żołnierzy, spełniającego wymagania PSBS-2023, do czasu uzupełnienia należności.

Sprawdzenie wyposażenia indywidualnego przed strzelaniem i dopuszczenie do szkolenia jest obowiązkiem każdego kierownika strzelania, a każdy przypadek naruszenia warunków bezpieczeństwa przy posługiwaniu się bronią ma być rozpatrywany dyscyplinarnie w stosunku do winnych takiego zdarzenia.