Polska świętowała 95. rocznicę zaślubin z Bałtykiem, 8. Flotylla Obrony Wybrzeża ze Świnoujścia pół wieku istnienia. W czerwcu minęło 75 lat od zaginięcia okrętu podwodnego ORP „Orzeł”. Jednak te wszystkie wydarzenia pozostały w cieniu chrztu i wodowania dwóch nowych okrętów.


– To wydarzenie to absolutny przełom w najnowszej historii marynarki. Na nowe okręty zbudowane w polskich stoczniach czekaliśmy od 20 lat – podkreśla kmdr Janusz Walczak. W tym roku zwodowane zostały dwa.

Nowe okręty na ostatniej prostej

Pierwszym był okręt patrolowy ORP „Ślązak”, nad którym pracują specjaliści ze Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni. Historia jego budowy sięga 2001 roku, wówczas to ruszył program „Gawron”. Zakładał on budowę siedmiu nowoczesnych korwet. Ostatecznie zamierzeń tych nie udało się sfinalizować. Po projekcie pozostał niedokończony kadłub, ale resort obrony zdecydował, że budowa będzie kontynuowana. Tyle że zamiast korwety, marynarka dostanie właśnie okręt patrolowy.


ORP „Ślązak” ma 95 metrów długości, 13 metrów szerokości i wyporność sięgającą 1800 ton. Będzie rozwijał prędkość 30 węzłów, zaś jego dzielność morska została obliczona na 30 dni. Okręt zostanie uzbrojony w armatę morską 76 mm, dwie armaty 30 mm, cztery WKM 12,7 mm, a także cztery wyrzutnie rakietowe GROM. W razie potrzeby będzie go można doposażyć w wyrzutnie rakiet przeciwlotniczych oraz rakiet przeznaczonych do zwalczania jednostek nawodnych. Główne zadania okrętu to między innymi osłona morskich szlaków komunikacyjnych i podejść do portów. Załoga ORP „Ślązak” została już niemal skompletowana. Obecnie marynarze przechodzą cykl szkoleń w kraju i zagranicą. Okręt wejdzie do służby w drugiej połowie 2016 roku.

Z kolei na początku września w gdańskiej stoczni Remontowa Shipbuilding na wodę uroczyście został opuszczony niszczyciel min ORP „Kormoran”. Jego budowa ruszyła w 2013 roku, zaś konstruktorzy jednostki sięgnęli po wiele nowoczesnych rozwiązań. Kadłub z amagnetycznej stali i cichy, elektryczny silnik zwiększy bezpieczeństwo załogi podczas działań przeciwminowych (współczesne miny są aktywowane na skutek działania pola magnetycznego, bądź dźwięku). ORP „Kormoran” ma wyporność 830 ton, jego długość wynosi 58,5 metra, zaś szerokość 10,3 metra. Zostanie uzbrojony między innymi w 35 mm armatę i dwa WKM-y. Do służby, podobnie jak ORP „Ślązak”, wejdzie w przyszłym roku. Będzie działał między innymi w Stałym Zespole Sił Obrony Przeciwminowej NATO (SNMCMG1), w którym polska marynarka ma swoich przedstawicieli od 2002 roku.


– Nowe okręty powstają w najodpowiedniejszym momencie zarówno dla marynarki, jak i przemysłu stoczniowego. Gdybyśmy budowali je w latach 90., musielibyśmy korzystać jeszcze z radzieckich wzorców. Byłyby to rozwiązania tymczasowe, a okręty dziś pewnie dożywałyby już swoich dni. Teraz otrzymujemy jednostki bardzo nowoczesne – podsumowuje kmdr Walczak.

Pół wieku flotylli

Ubiegły rok w marynarce wojennej upłynął też pod znakiem ważnych jubileuszy. Na początku lutego w Pucku świętowana była 95. rocznica zaślubin Polski z morzem. Po odzyskaniu niepodległości Rzeczpospolita nie miała dostępu do Bałtyku. 140-kilometrowy pas wybrzeża otrzymała dopiero w czerwcu 1919 roku, na mocy Traktatu Wersalskiego. W styczniu 1920 został sformowany Front Pomorski, który miał za zadanie przejąć te tereny od Niemców. Dowodził nim gen. Józef Haller i to właśnie on 10 lutego w Pucku wrzucił do wody platynowy pierścień – symbol trwałych związków Polski z morzem. Ściślej mówiąc: zamierzał wrzucić, bo pierścień wyślizgnął mu się z ręki, potoczył po lodzie i sam wpadł do przerębla. Polacy zyskali to, o czym przez wieki marzyli, ale czekało ich mnóstwo pracy. Odebrany Niemcom kawałek wybrzeża był ubogi, zapuszczony i posiadał zaledwie jeden port, w Pucku właśnie.


Z okazji rocznicy zaślubin w Pucku odbyły się uroczystości z udziałem Kompanii Reprezentacyjnej i Orkiestry Marynarki Wojennej, zorganizowany został okolicznościowy bieg, a na budynku miejscowego urzędu zapłonął świetlny mural.

W lutym 95-lecie utworzenia świętowało też Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej. To właśnie do służb hydrograficznych należał pierwszy morski okręt odrodzonej marynarki – ORP „Pomorzanin”. Dziś biuro korzysta z pracy specjalistów z Dywizjonu Zabezpieczenia Hydrograficznego, który podlega 3 Flotylli, a dysponuje między innym dwoma okrętami i trzema nowoczesnymi motorówkami. Na podstawie zebranych na morzu danych, pracownicy BHMW publikują ostrzeżenia o spoczywających na dnie Bałtyku przeszkodach, a także sporządzają mapy morskie – zarówno w wersji elektronicznej, jak i papierowej. Działają zarówno na rzecz marynarki wojennej, jak i żeglugi cywilnej.

Również 95 lat minęło od założenia Komendy Portu Wojennego w Gdyni. Przez sześć pierwszych lat mieściła się ona w Pucku. Do Gdyni przeniosła się w 1926 roku, kiedy miejscowość uzyskała prawa miejskie. Dziś gdyńska KPW obsługuje największą w Polsce bazę morską, troszczy się też o zaopatrzenie jednostek tworzących miejscowy garnizon. Skromne uroczystości rocznicowe zostały zorganizowane w kwietniu.

W kwietniu pół wieku od chwili powstania świętowała też 8 Flotylla Obrony Wybrzeża ze Świnoujścia. Polska marynarka pojawiła się w mieście zaraz po tym, jak zostało ono przejęte od Niemców, czyli jeszcze w 1945 roku. Świnoujście początkowo wchodziło w skład Zachodniego, potem Szczecińskiego Obszaru Morskiego. W 1950 roku w mieście powstała Baza Marynarki Wojennej, wreszcie piętnaście lat później została powołana do życia flotylla. W czasach Polski Ludowej składała się głównie z okrętów desantowych, a marynarze, zgodnie z dyrektywami dowództwa Układu Warszawskiego, sposobili się do lądowania w zachodniej Europie.


Po wejściu Polski do NATO jednostki 8 Flotylli regularnie biorą udział w manewrach Sojuszu, a także misjach Stałego Zespołu Sił Obrony Przeciwminowej NATO (SNMCMG1). Polscy oficerowie dwukrotnie nawet kierowali poczynaniami zespołu, zaś okręt ORP „Kontradmirał Xawery Czernicki” był jego okrętem flagowym.

Z okazji rocznicy w świnoujskim porcie został zorganizowany pokaz możliwości nurków-minerów, saperów oraz załogi jednego z okrętów transportowo-minowych. Na nabrzeżu można było obejrzeć sprzęt, którym dysponują marynarze 8 Flotylli. Dzień później odbył się piknik dla mieszkańców i turystów. Centrum miasta po raz pierwszy w historii zostało połączone z portem wojennym za pomocą mostu pontonowego.

ORP „Orzeł”: zaginiony i sfilmowany

Ale były też rocznice, które nie nastrajają do świętowania. W czerwcu minęło 75 lat od zaginięcia ORP „Orzeł”. Legendarny okręt podwodny zasłynął między innymi ucieczką z internowania w Estonii. Tam właśnie jednostka została częściowo pozbawiona uzbrojenia, a załoga straciła mapy. Mimo to zdołała się przedrzeć przez Bałtyk i Cieśniny Duńskie do Wielkiej Brytanii. Tak ORP „Orzeł” kontynuował walkę przeciwko Niemcom. W maju okręt wyszedł w swój ostatni rejs. Miał patrolować Morze Północne. Do bazy nigdy nie powrócił. Do dziś nie wiadomo, co się z nim stało, ani gdzie spoczywa jego wrak. W ostatnich latach poszukiwało go kilka ekspedycji. Jedną z nich zorganizowała Marynarka Wojenna RP.


Obecnie, przy współpracy z Ministerstwem Obrony i siłami morskimi powstają film i serial poświęcone legendarnemu okrętowi. Reżyseruje je Jan Kidawa-Błoński.