W Ministerstwie Obrony Narodowej trwają prace nad ustawą, która ma usprawnić funkcjonowanie państwa w razie wzrostu zagrożenia militarnego. Przepisy mają m.in. ułatwić wcześniejsze przemieszczanie wojsk polskich i sojuszniczych, poprawić współpracę armii ze służbami oraz powiązać polski system reagowania obronnego z mechanizmami NATO.
Ministerstwo Obrony Narodowej potwierdziło prowadzenie prac nad ustawą o gotowości obronnej państwa. Jak zaznaczono, ich celem jest wzmocnienie zdolności obronnych Polski oraz usprawnienie współdziałania Wojska Polskiego ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo wewnętrzne.
Regulacje mają również uwzględniać współczesne zagrożenia, w tym działania hybrydowe, cyberataki i dezinformację. MON chce przy tym uporządkować przepisy dotyczące przygotowań obronnych państwa. Obecnie część z nich znajduje się w kilku rozporządzeniach wydanych na podstawie ustawy o obronie ojczyzny.
Resort zwraca uwagę, że taki system utrudnia zachowanie spójności regulacji. Co więcej, niektóre przepisy określają zadania, kompetencje i obowiązki organów administracji oraz innych instytucji uczestniczących w systemie obronnym państwa. Zdaniem MON materia ta powinna być regulowana ustawą, a nie aktami niższego rzędu.
Przygotowywana ustawa ma umożliwić wcześniejsze przemieszczanie wojsk, także sojuszniczych, w rejony, w których mogą być potrzebne. Towarzyszyć temu ma przygotowanie niezbędnej infrastruktury. Zmiany mają również objąć system stałych dyżurów i kierowania obroną państwa. Planowane jest rozszerzenie liczby uczestniczących w nim podmiotów oraz uregulowanie zasad pracy cywilnych pracowników na stanowiskach kierowania, m.in. w sytuacji ograniczonej możliwości powrotu do miejsca zamieszkania.
Nowe przepisy mają też dotyczyć planowania operacyjnego w obszarze pozamilitarnym, programowania obronnego, szkoleń i kursów obronnych oraz organizowania ćwiczeń. MON podkreśla, że projekt skupia się właśnie na pozamilitarnych przygotowaniach obronnych na różnych poziomach administracji, w tym samorządowym. Chodzi m.in. o realizację zadań wykonywanych na rzecz Sił Zbrojnych RP.
Dwa stany gotowości
Jednym z powodów przygotowania nowej ustawy jest to, że zasady dotyczące gotowości obronnej państwa są dziś regulowane przede wszystkim rozporządzeniami. MON chce część tych przepisów przenieść na poziom ustawy, porządkując przy okazji zadania i kompetencje poszczególnych instytucji.
Obecnie polskie prawo przewiduje dwa stany gotowości obronnej państwa: stałej oraz pełnej. Ten system został wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z 18 marca 2025 roku, które zastąpiło wcześniejsze przepisy przewidujące trzy stany gotowości.
Stan stałej gotowości obowiązuje w czasie pokoju. Administracja publiczna i gospodarka przygotowują się wówczas do działania na wypadek podwyższenia gotowości, m.in. poprzez sprawdzanie elementów systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym, aktualizowanie planów i procedur oraz przegląd zasobów osobowych i materiałowych.
Z kolei stan pełnej gotowości wprowadza się w razie zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub w czasie wojny. Podejmowane są wówczas działania umożliwiające m.in. przeprowadzenie mobilizacji, pełne rozwinięcie systemu obronnego oraz przygotowanie do funkcjonowania państwa w warunkach stanu wojennego. Pełna gotowość obronna nie oznacza więc automatycznie wprowadzenia stanu wojennego.
Polski system połączony z NATO
Jednym z istotnych elementów przygotowywanej ustawy ma być powiązanie Planu Reagowania Obronnego Rzeczypospolitej Polskiej z NATO Response System – wprowadzonym w 2024 roku sojuszniczym systemem reagowania kryzysowego, który zastąpił wcześniejszy NATO Crisis Response System. Mechanizm ten służy koordynowaniu działań podejmowanych przez Sojusz i państwa członkowskie w odpowiedzi na zagrożenia i sytuacje kryzysowe. Ma zapewniać spójność działań podejmowanych w Kwaterze Głównej NATO, stolicach państw członkowskich oraz w strukturze dowodzenia Sojuszu. Powiązanie obu systemów ma pozwolić lepiej skoordynować polskie przygotowania obronne z mechanizmami reagowania Sojuszu.
Nad podobnymi rozwiązaniami Biuro Bezpieczeństwa Narodowego pracowało już w 2023 roku. Przygotowany wówczas projekt prezydencki Andrzej Duda skierował do Sejmu w maju 2024 roku. Zakładał on m.in. przeniesienie części przepisów dotyczących gotowości obronnej z rozporządzeń do ustawy.
MON zaznacza jednak, że obecnie przygotowywany dokument nie jest powrotem do tamtego projektu. Propozycja BBN-u miała szerszy zakres i obejmowała m.in. system kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi. Projekt resortu koncentruje się przede wszystkim na pozamilitarnych przygotowaniach obronnych państwa.
Nie wiadomo jeszcze, kiedy projekt ustawy o gotowości obronnej państwa trafi do Sejmu. Dokument znajduje się obecnie na etapie uzgodnień wewnątrz resortu obrony.
autor zdjęć: sierż. Piotr Szafarski
komentarze