Pamięć i prawda o żołnierzach wyklętych nie może zaginąć. To oni przez swoją walkę są prawdziwie nieśmiertelni – mówiono podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Warszawie. Hołd bohaterom powojennego podziemia złożono m.in. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych oraz na cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

– Żołnierze niezłomni po II wojnie światowej nie złożyli broni. Nie potrafili pogodzić się nie tylko z utratą suwerenności, ale przede wszystkim z obcą władzą narzuconą nam na sowieckich bagnetach – mówiła Elżbieta Witek, marszałek Sejmu, podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL przy ul. Rakowieckiej w Warszawie.

W tym miejscu mieścił się Areszt Śledczy, w którym 1 marca 1951 roku komuniści zamordowali członków IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, z płk. Łukaszem Cieplińskim na czele. Tworzyli oni kierownictwo ostatniej ogólnopolskiej konspiracji, która kontynuowała od 1945 roku dzieło Armii Krajowej. Data ich śmierci obchodzona jest jako Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

Jak dodała marszałek Witek, miejsce obchodów, które było kiedyś miejscem okrutnej kaźni bohaterów, dziś stało się symbolem zwycięstwa prawdy nad kłamstwem, bohaterstwa nad zdradą i pamięci nad zapomnieniem. Hołd żołnierzom drugiej konspiracji złożył także premier Mateusz Morawiecki. Zaznaczył, że wolna i niepodległa Polska nie może zapomnieć o tych, którzy oddali za nią życie.

Film: PZ

– Pamięć i prawda o żołnierzach wyklętych nie może zaginąć. To właśnie oni są dziś wielkimi zwycięzcami, przez świadectwo swojego życia i swoją walkę są prawdziwie nieśmiertelni – mówił prezes Rady Ministrów. Dodał, że nasz naród będzie prawdziwie wolny wtedy, gdy uhonorujemy wszystkich tych, którzy walczyli i umierali za naszą ojczyznę.

Rozkaz walki o Polskę

List do uczestników uroczystości skierował prezydent Andrzej Duda. W swoim przesłaniu podkreślił, że dla współczesnych Polaków najbliższą w czasie tradycją wysiłku zbrojnego dla Rzeczypospolitej jest walka wyklętych. Prezydent zauważył, że po upadku komunizmu w wolnej Polsce nie od razu zaczęto oddawać im honory wojskowe. „Potrzeba było wielkiej pracy i determinacji, aby prawda pokonała fałsze propagandy, a nasze suwerenne państwo oddało chwałę zwyciężonym” – napisał Duda.

Z kolei dr Karol Nawrocki, prezes Instytutu Pamięci Narodowej, zwrócił uwagę, że żołnierze niezłomni służyli Bogu i ojczyźnie oraz byli sumieniem polskiego narodu. Zaznaczył, że byli oni gotowi do walki przez sześć lat trwania II wojny światowej i następnie podczas zwalczania systemu komunistycznego. – Cały czas wykonywali ten sam rozkaz: bicia się o Polskę wolną i niepodległą – stwierdził prezes IPN-u.

O wartościach reprezentowanych przez żołnierzy niezłomnych mówił także Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. – To oni najpiękniej zdefiniowali, czym jest polskość i umiłowanie wolności – przyznał. Dodał, że za tę miłość do wolności płacili ogromną cenę, ale tym samym dali wspaniały przykład ofiarności, honoru, poświęcenia.

Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił, że w latach dziewięćdziesiątych minionego wieku i po roku 2000 pojawiły się wobec żołnierzy niezłomnych zarzuty, że ich walka była bezsensowna. Według Kasprzyka dzięki niej wiele osób ocalało, a żołnierze wyklęci uratowali polską wieś przed masową kolektywizacją. Minister Kasprzyk zaznaczył, że jest także przeciwny relatywizowaniu historii i mówieniu, że w powojennym sporze o Polskę każdy miał rację. – Rację mieli tylko ci, którzy stali przy niepodległej Polsce – dodał.

Podczas uroczystości odczytano fragmenty „Wytycznych ideowych” Zrzeszenia WiN, raportu płk. Witolda Pileckiego do 2 Korpusu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz grypsu płk. Cieplińskiego, napisanego do żony w mokotowskiej celi śmierci. Następnie uczestnicy złożyli wieńce przed tablicą upamiętniającą płk. Cieplińskiego i członków IV ZG Zrzeszenia ZiW.

Przywracanie pamięci

W południe obchody przeniosły się na tzw. Łączkę – kwaterę „Ł” na cmentarzu Wojskowym na Powązkach, gdzie w latach 1945–1956 w masowych grobach potajemnie chowano więźniów zamordowanych przez funkcjonariuszy komunistycznych organów bezpieczeństwa. Wśród ofiar byli m.in. żołnierze Armii Krajowej, Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, Narodowych Sił Zbrojnych oraz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.

Krzysztof Szwagrzyk, wiceprezes IPN-u, przypomniał, że na tym terenie ukryto w bezimiennych grobach szczątki ponad 320 osób zamordowanych przez władze stalinowskie, w tym wielu żołnierzy wyklętych. – Choć system komunistyczny zadbał o to, aby zaginął po nich wszelki ślad, po kilkudziesięciu latach pracownicy IPN-u ich odnaleźli, wydobyli z bezimiennych dołów i przywrócili pamięć o nich – powiedział Szwagrzyk.

Przy znajdującym się na „Łączce” Panteonie – Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych Jan Józef Kasprzyk podkreślił, że bez bohaterów powojennego podziemia nie bylibyśmy dziś wolni i nie przetrwalibyśmy jako naród. – Pamięć o nich jest fundamentem polskich sił zbrojnych i elementem polskiej tożsamości – zaznaczył.

Do dziedziczenia tradycji podziemia antykomunistycznego przez Wojsko Polskie odniósł się także Antoni Macierewicz, marszałek senior Sejmu i były szef MON-u. Przypomniał, że dziś imiona żołnierzy niezłomnych noszą oddziały i instytucje polskich sił zbrojnych, a tym samym przywracają naszemu wojsku idee niepodległości i wartości powojennych bohaterów.

Dzisiaj również na warszawskiej Pradze-Północ odbył się przemarsz szlakiem miejsc kaźni żołnierzy wyklętych. Uczestnicy odwiedzili m.in. miejsce dawnej siedziby NKWD przy ul. Sierakowskiej oraz Izbę Pamięci w dawnej Kwaterze Głównej NKWD przy ul. Strzeleckiej, a także stanęli przed pomnikiem Ku Czci Pomordowanych w Praskich Więzieniach w latach 1944–1956 przy ul. Namysłowskiej. W każdym z tych miejsc złożono kwiaty i zapalono znicze.

Z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych przygotowaliśmy specjalne wydanie „Polski Zbrojnej”.
Projekt zrealizowano przy współpracy z Fundacją Kwartalnika „Wyklęci”.
Zapraszamy do lektury!