Pierwsze w Polsce wyspecjalizowane laboratorium do szkolenia oficerów obrony powietrznej rozpoczęło działalność w Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie. Pozwoli ono podchorążym ćwiczyć planowanie i prowadzenie walki z użyciem systemów dowodzenia wykorzystywanych w Siłach Zbrojnych RP, w tym Zenit, SAMOC i Pilica.

Nowa pracownia dęblińskiej uczelni została zaprojektowana jako wierne odwzorowanie rzeczywistego środowiska pracy stanowisk dowodzenia obrony powietrznej (OPL), gdzie decyzje podejmowane są pod presją czasu i przy dużej złożoności informacji. Jak podkreśla rzecznik LAW-u mjr Marek Przedpełski, celem Laboratorium Kierowania Ogniem Obrony Przeciwlotniczej jest odejście od szkolenia opartego głównie na teorii na rzecz praktycznego przygotowania do służby. Podchorążowie mają zdobywać przede wszystkim kompetencje dowódcze i operatorskie związane z prowadzeniem działań przeciwlotniczych przy użyciu nowoczesnych systemów dowodzenia i kierowania ogniem wykorzystywanych, aktualnie wdrażanych oraz rozwijanych w Siłach Zbrojnych RP.

Program zajęć jest oparty na rozwiązaniach stosowanych w systemach Zenit i SAMOC (odpowiedzialnych za obraz sytuacji powietrznej i koordynację ognia) oraz w elementach systemu Pilica (przeciwlotniczy zestaw bardzo krótkiego zasięgu, przeznaczony do osłony baz i infrastruktury krytycznej przed nisko lecącymi celami, w tym bezzałogowcami).

– Unikatowość tego laboratorium polega przede wszystkim na tym, że jest ono ukierunkowane nie na pokaz sprzętu czy na szkolenie wyłącznie z obsługi pojedynczego urządzenia, lecz na cały proces dowodzenia i kierowania ogniem obrony przeciwlotniczej. W praktyce oznacza to, że podchorąży uczy się nie tylko tego, czym jest dany system, ale jak funkcjonować w ramach całego układu bojowego: od przyjęcia informacji o sytuacji powietrznej, przez analizę i decyzję, aż po rozdział celów oraz koordynację działań ogniowych – tłumaczy mjr Przedpełski i dodaje, że wcześniej szkolenie miało w większym stopniu charakter teoretyczny albo było oparte na modelach uproszczonych. – Nowe laboratorium pozwala natomiast przejść do nauczania praktycznego, osadzonego w realiach nowoczesnego pola walki, gdzie liczy się czas reakcji, prawidłowa wymiana informacji i właściwe kierowanie ogniem w środowisku złożonego zagrożenia powietrznego – zaznacza.

Ćwiczenia zintegrowanej obrony powietrznej

Jedną z najważniejszych funkcji nowej infrastruktury jest możliwość prowadzenia złożonych symulacji obejmujących współdziałanie różnych warstw obrony powietrznej. W praktyce oznacza to ćwiczenia obejmujące współpracę systemów bardzo krótkiego i krótkiego zasięgu, wymianę danych między stanowiskami dowodzenia a załogami oraz analizę wielowarstwowych zagrożeń powietrznych. Symulacje pozwalają także trenować rozdział celów i koordynację działań ogniowych w środowisku zintegrowanej obrony powietrznej. Ma to szczególne znaczenie w kontekście programu Pilica+, który zakłada połączenie kilku projektów w jeden spójny system obrony bardzo krótkiego i krótkiego zasięgu.
Zdaniem przedstawicieli uczelni nowoczesna obrona powietrzna wymaga myślenia systemowego, a nie tylko znajomości pojedynczych platform. – Laboratorium ma przygotowywać przyszłych oficerów do działania właśnie w takim środowisku – zintegrowanym, dynamicznym i wymagającym ścisłego współdziałania wielu elementów jednocześnie – podkreśla rzecznik LAW-u.

Element modernizacji armii

Nowe laboratorium bezpośrednio wpisuje się w proces modernizacji Sił Zbrojnych RP. Jak podkreślają przedstawiciele uczelni, rozwój technologii musi iść w parze z przygotowaniem kadr zdolnych do ich efektywnego wykorzystania. Współczesna obrona przeciwlotnicza opiera się na integracji sensorów, systemów dowodzenia i środków ogniowych. W takim środowisku kluczową rolę odgrywa oficer nie tylko potrafiący obsługiwać system, lecz także rozumiejący jego funkcjonowanie w szerszym układzie operacyjnym i zdolny do podejmowania decyzji w dynamicznych warunkach na polu walki. Laboratorium ma być zatem – jak zaznacza rzecznik – „pomostem” między techniczną modernizacją armii a przygotowaniem żołnierzy do służby w nowym systemie. – To nie jest nauczanie oderwane od praktyki wojskowej, lecz przygotowanie kadr do służby w systemie, który jest obecnie rozwijany i modernizowany – zapewnia mjr Przedpełski.
Nowa infrastruktura ma też wymiar przemysłowy. Akademia zapowiada rozszerzenie współpracy z krajowymi firmami zbrojeniowymi i przyspieszenie prac badawczo-rozwojowych w obszarze OPL.

Międzynarodowy semestr IADS. Dwa miesiące intensywnego szkolenia

Uroczyste otwarcie laboratorium zbiegło się z inauguracją Międzynarodowego Semestru Obrony Powietrznej (International Air Defence Semester – IADS) w dęblińskiej uczelni w ramach programu Erasmus+. W projekcie uczestniczą podchorążowie z Polski, Bułgarii i Rumunii. W ciągu dwóch miesięcy zrealizują program dotyczący współczesnej obrony powietrznej: bezzałogowych systemów powietrznych, cyberbezpieczeństwa oraz technologii rakietowych. Plan przewiduje wymianę studentów i szkolenia w partnerskich akademiach sił powietrznych. Wspólne moduły mają budować interoperacyjność i ujednolicać procedury w ramach sojuszniczych struktur NATO. Zajęcia łączą teorię z praktyką – od analizy zagrożeń UAS po warsztaty z ochrony sieci i systemów dowodzenia przed cyberatakami. Dla uczestników to okazja do pracy w międzynarodowych zespołach i wymiany doświadczeń.