Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku ogłosiło przetarg na budowę I etapu Muzeum Westerplatte i Wojny 1939, do którego zgłosiło się sześć firm. Budżet inwestycji wynosi prawie 65 mln zł. Prace budowlane rozpoczną się w pierwszym kwartale 2026 roku i będą realizowane równolegle z kolejnymi wykopaliskami archeologicznymi na wcześniej niezbadanym terenie.
Wizualizacja nowych budynków Muzeum Westerplatte.
– Zaplanowane na najbliższe lata działania inwestycyjne zmienią oblicze Westerplatte i sposób zwiedzania tego miejsca. Na ile to możliwe, zostanie przywrócony historyczny, nawiązujący do okresu międzywojennego, kształt półwyspu. Powstaną nowe ścieżki zwiedzania, umożliwiające poznawanie jego historii w kompleksowy sposób – zapowiedział prof. Rafał Wnuk, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.
Muzeum Westerplatte za pięć lat
W pierwszym kwartale 2026 roku ruszy budowa I etapu inwestycji, która obejmie obszar o powierzchni około 11,5 ha (pomiędzy ulicą Sucharskiego a istniejącą promenadą nadmorską). Realizacja projektu ma się zakończyć w drugiej połowie 2027 roku, kiedy to na Westerplatte zostanie odtworzony układ ścieżek i wybranych obiektów Wojskowej Strażnicy Tranzytowej (m.in. budynek zawiadowcy stacji, sześć schronów amunicyjnych oraz II linia obwałowań), która w latach 1926–1939 była polską placówką na półwyspie Westerplatte, graniczącą z Wolnym Miastem Gdańskiem.
Władze MIIWŚ zapowiadają, że część obiektów zostanie poddana pracom konserwatorskim, a pozostałości istniejących reliktów odsłonięte, zabezpieczone i wyeksponowane dla zwiedzających. Przewidziano także uwidocznienie w terenie historycznego przebiegu torowiska wzdłuż pierwszej i drugiej linii schronów amunicyjnych.
Od kilku miesięcy na Westerplatte funkcjonuje nowoczesne Centrum Obsługi Zwiedzających Pole Bitwy Westerplatte oraz wystawa archeologiczna w budynku dawnej elektrowni WST. Docelowo na półwyspie w ramach II etapu inwestycji powstanie podziemny budynek Muzeum Westerplatte (u podnóża pomnika Obrońców Wybrzeża). Wewnątrz będzie się znajdować wystawa stała o powierzchni około 3000 m2, opowiadająca o historii obrony Westerplatte, prowadzonej przez polskich żołnierzy, oraz znaczeniu tego miejsca w historii Polski i świata. Zakończenie całej inwestycji i otwarcie obiektu dla zwiedzających jest zaplanowane na koniec 2030 roku.
Nowe odkrycia
Wszelkie prace inwestycyjne na Westerplatte poprzedzają m.in. badania archeologiczne. Kolejny, XIII etap tych badań jest zaplanowany na okres od marca do lipca 2026 roku. Prace polegające na wykopach archeologicznych i sprawdzaniu gruntu przy użyciu detektorów metalu po raz pierwszy obejmą teren północnego skrzydła tzw. nowych koszar, wzniesionych w latach 1935–1937.
Doki amunicyjne składnicy materiałów wojennych na Westerplatte, 1926 - 1939 r.
– Nie wiadomo, jakie odkrycia przyniosą badania. Na archiwalnym zdjęciu z 1946 roku widać osoby stojące na posadzce dawnej jadalni znajdującej się w suterenie północnego skrzydła koszar. Po górnych kondygnacjach tej części nie ma już śladu. Na powojennych zdjęciach lotniczych widać porozrzucane w okolicy fragmenty konstrukcji wysadzonego skrzydła – mówi Filip Kuczma, kierownik Działu Archeologii MIIWŚ. Badacze dysponują ponadto fotografiami z połowy lat sześćdziesiątych XX wieku, które dokumentują budowę drogi prowadzącej do wznoszonego w tym czasie pomnika Obrońców Wybrzeża. Zdaniem Kuczmy, nowy ciąg komunikacyjny poprowadzono prawdopodobnie bezpośrednio na reliktach północnego skrzydła koszar.
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku podsumowało niedawno XII sezon badań archeologicznych na Westerplatte (marzec–październik 2025). W tym czasie pozyskano ponad 14 tys. przedmiotów oraz ponad 290 kg stłuczki szklanej i ceramicznej, z tego blisko 2600 artefaktów uznano za zabytki o dużej wartości wystawienniczej, naukowej oraz emocjonalnej. Wśród nich znalazł się czajnik produkcji warszawskiej firmy Wulkan, najprawdopodobniej używany przez zawiadowcę stacji, st. sierż. rez. Wojciecha Najsarka. Są to również niemieckie łuski nabojów Mauser kalibru 7,92 mm, będące śladami pierwszego szturmu na WST, podczas którego Najsarek został śmiertelnie postrzelony. Archeolodzy wykopali także polskie orły od rogatywek i furażerki, liczne guziki z magazynu mundurowego WST, drewniane elementy wyposażenia kasyna podoficerskiego czy lornetkę z przestrzelonym szkłem.
W trakcie ostatnich badań natrafiono na ponad 260 przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego (pociski artyleryjskie kalibru 37–150 mm, zapalniki oraz elementy amunicji strzeleckiej), które zostały zabezpieczone przez sapera pełniącego nadzór nad pracami.
autor zdjęć: Muzeum II Wojny Światowej, NAC
komentarze