Major Bolesław Kowalski „Wicher” jest jednym z ostatnich żyjących uczestników bitwy pod Kockiem. Ponad stuletni już żołnierz Września 1939 stał się jednym z bohaterów projektu „Wehikuł czasu, czyli ocalić od zapomnienia”. Podczas tej akcji uczniowie z Lublina spotykali się m.in. z żołnierzami walczącymi w czasie II wojny światowej . 

Na pomysł zorganizowania „Wehikułu czasu” wpadł Tomasz Banaszkiewicz, nauczyciel w Zespole Szkół Plastycznych im. Cypriana Kamila Norwida w Lublinie. – Wszystko zaczęło się dwa lata temu, gdy uczniowie pierwszej klasy gimnazjum dostali zadanie wymyślenia i zrealizowania programu edukacyjnego. Zaproponowałem, by był to projekt dotyczący historii. Uznałem, że warto odnaleźć żyjących wśród nas bohaterów i pokazać ich losy – mówi Tomasz Banaszkiewicz, wychowawca klasy. On sam jest nauczycielem chemii i biologii, ale historia jest jego pasją.

Uczniowie zaproponowali, by w ramach projektu odnaleźć wciąż żyjących bohaterów wydarzeń z najnowszej historii Polski. Jak przekonywali, skoro tych ważnych świadków jest coraz mniej, tym pilniejsze jest uwiecznienie ich opowieści i przekazanie przyszłym pokoleniom. Młodzież nazwała projekt „Wehikuł czasu, czyli ocalić od zapomnienia”. – Początki były trudne, bo nie jest łatwo dotrzeć do świadków i uczestników wydarzeń, które znamy z historii – wspomina Tomasz Banaszkiewicz. – Informacja o naszej inicjatywie rozeszła się „pocztą pantoflową”. W odpowiedzi ktoś kogoś polecił i tak się zaczęło. Potem każdy nasz kolejny rozmówca podpowiadał, gdzie szukać następnych bohaterów. W ciągu roku spotkaliśmy się z około 20 osobami – opowiada.

Wśród bohaterów, z którymi uczniowie rozmawiali byli powstańcy warszawscy, partyzanci z AK, Sybiracy. – Wielu z nich to naprawdę starsi ludzie, jak pan Bolesław Kowalski, który w styczniu 2017 roku skończył 100 lat. Jednak mimo różnicy wieku nie było między nami barier. Nasi bohaterowie chętnie opowiadali o swoich losach, a my słuchaliśmy ich z prawdziwym zainteresowaniem – mówi Marcin Lisowski, jeden z uczniów. Podobne wrażenia miał Tomasz Banaszkiewicz. – Pamiętam jedno takie spotkanie, na którym gościliśmy powstańca warszawskiego. Opowiadając o swoich przeżyciach płakał i widziałem, że uczniowie również byli bardzo poruszeni. Wtedy zrozumiałem, że robimy coś naprawdę wartościowego – przyznaje.

Kontakt z dawnymi żołnierzami, świadkami historii, był jednym z najważniejszych i najmilej wspominanych przez młodzież aspektów projektu. – Na początku traktowaliśmy to jako szkolny obowiązek, ale już na etapie planowania projektu okazało się, że prace przy nim bardzo nas wciągnęły. Chcieliśmy zrobić coś naprawdę wyjątkowego i dlatego z czasem projekt rozrósł się znacznie bardziej niż to planowaliśmy – opowiada Marcin Lisowski. – Dzięki tym spotkaniom historia stawała się bliższa, prawdziwsza i niemal dotykalna – dodaje. To właśnie Marcin Lisowski sportretował bohaterów „Wehikułu czasu”. Na każdy portret poświęcił od kilku do nawet 15 godzin pracy. Uczeń szkoły plastycznej podkreśla, że chciałby wykonać kolejne portrety. – W przyszłości zamierzam łączyć w swojej działalności sztukę z historią – opowiada szesnastolatek.

Projekt oficjalnie zakończył się w ubiegłym roku, ale uczniowie chcą, by opowieści byłych żołnierzy udostępnić teraz szerszej publiczności. W planach jest wystawa plenerowa portretów wykonanych przez Marcina Lisowskiego, a nawet publikacja książki przedstawiającej życiorysy bohaterów występujących w projekcie. Młodzież nadal odwiedza osoby, które zgodziły się podzielić z nimi swoją historią. Przed Świętem Wojska Polskiego uczniowie pojechali do wsi Olbięcin, gdzie mieszka mjr Bolesław Kowalski „Wicher”. To przedwojenny artylerzysta – kapral z 9 Pułku Artylerii Lekkiej w Siedlcach. Jest on jednym z nielicznych żyjących  uczestników bitwy pod Kockiem, ostatniej bitwy stoczonej przez polskie wojsko w 1939 roku (2–6 października 1939 roku). Został wówczas ciężko ranny. Podczas wojny mjr Kowalski działał w konspiracji akowskiej na Lubelszczyźnie. Drugi raz został poważnie ranny w czasie „Akcji Burza” w 1944 roku. Za dokonania na polu walki otrzymał m.in. Krzyż Walecznych. Już po wojnie zabiegał o uhonorowanie poległych towarzyszy broni. Podczas spotkania z lubelskimi uczniami major dostał portret wykonany przez Marcina Lisowskiego.

– Bardzo się cieszę, że młodzież ma chęć i ochotę, by poświęcać swój czas na poznawanie historii i słuchanie naszych opowieści – mówił podczas spotkania z uczniami mjr Kowalski. – Mam już ponad 100 lat i jestem w późnej jesieni życia. Ale sprawiliście mi wielką radość i bardzo serdecznie wam za to dziękuję. Jestem dumny, że mamy w Polsce tak wspaniałą młodzież – podkreślał nie kryjąc wzruszenia.

Wychowawca klasy wskazuje na jeszcze jedną zaletę „Wehikułu czasu”. – Od początku zależało mi na tym, by pokazać młodzieży osoby, które żyją kierując się wartościami o charakterze uniwersalnym, ludzi niezłomnie trzymających się pewnych zasad. I to się udało. Poznając kolejnych bohaterów uczniowie przekonywali się, że wciąż są autorytety i wzorce, które można naśladować. Co ważne, takie osoby są blisko, niemal na wyciągnięcie ręki. Trzeba tylko do nich trafić – podkreśla Tomasz Banaszkiewicz.