Już nikt nie odważy się wymazać z naszej historii bohaterów – mówił prezydent Andrzej Duda podczas pogrzebu Danuty Siedzikówny „Inki” i ppor. Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”. Sanitariuszka i żołnierz 5. Wileńskiej Brygady AK zostali pochowani w Gdańsku. – Cześć i chwała bohaterom! – krzyczały tłumy, które przybyły na uroczystość. Oboje pośmiertnie awansowano.

W 70. rocznicę rozstrzelania przez władze komunistyczne „Inka” i „Zagończyk” spoczęli na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku. Uroczystości pogrzebowe sanitariuszki oraz żołnierza 5. Wileńskiej Brygady AK rozpoczęły się wczesnym popołudniem w Bazylice Mariackiej. Ale przed świątynią już od rana gromadzili się mieszkańcy i ci, którzy przyjechali do Gdańska na pogrzeb.

Przed uroczystą mszą, którą celebrował metropolita gdański arcybiskup Sławoj Leszek Głódź, odczytano decyzję o przyznaniu poległym awansów i odznaczeń wojskowych. Szeregowa Danuta Siedzik została mianowana podporucznikiem, a podporucznika Feliksa Selmanowicza awansowano na stopień podpułkownika. Postanowieniem prezydenta, „Zagończyk” za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, został także odznaczony Krzyżem Oficerskim Odrodzenia Polski. Uczestniczący we mszy przyjęli te decyzję okrzykami: Cześć i chwała bohaterom".

– To nie jest tylko pogrzeb. To przede wszystkim patriotyczna manifestacja zadośćuczynienia, jakie państwo polskie czyni dzisiaj wobec swoich bohaterów – mówił podczas uroczystości prezydent Andrzej Duda. – My poprzez ten pogrzeb nie przywracamy im godności, oni nigdy godności nie stracili. Przywracamy godność państwu polskiemu – mówił w Bazylice Mariackiej prezydent. Przypomniał także, że „Zagończyk” ruszył do walki mając 15 lat, a „Inka” – 17. – Oni walczyli o prawdziwą, wolną Polskę – mówił Duda. – Pójdźmy przez Gdańsk z podniesioną głową, na ten cmentarz, gdzie byli pochowani pod chodnikiem – apelował.

Bliscy żołnierzy: mówmy o historii

W kondukcie pogrzebowym, który ruszył spod Bazyliki Mariackiej szły tłumy. Wiele osób miało na sobie koszulki z wizerunkami żołnierzy wyklętych. W tłumie widać było też flagi i transparenty patriotyczne. Bohaterów podziemia niepodległościowego żegnali zarówno przedstawiciele władz, jak i mieszkańcy Trójmiasta. – Należy pamiętać o tych, którzy walczyli o niepodległość i nigdy nie złożyli broni – mówi Arek, który na uroczystości pogrzebowe przyjechał z Elbląga. – To straszna historia, moja córka jest w tym samym wieku, w którym była „Inka”, gdy zginęła – mówiła pani Barbara, spędzająca urlop w Sopocie.

– Ten wielki marsz, który nas przywiódł z katedry gdańskiej będzie teraz szedł przez całą Polskę i przypominał o wielkich czynach Polaków walczących o niepodległość – mówił podczas uroczystości pogrzebowych minister obrony narodowej Antoni Macierewicz. – Ten marsz będzie przypominał o żołnierzach niezłomnych, ale także o tych wszystkich pokoleniach, które czerpią z ich tradycji i nigdy się nie poddały – dodawał szef MON.

Rodziny bliskich, które przybyły na uroczystość nie kryły wzruszenia. Danuta Ciesielska, siostrzenica „Inki” dziękowała wszystkim tym, którzy przyczynili się do tego, że pogrzeb się odbył. – Dziś została przywrócona prawda i pamięć wbrew wszystkiemu – mówiła. – Nasi bohaterowie walczyli za Polskę, dlatego proszę, rozmawiajmy z naszymi dziećmi, aby i one, tak ja dzisiaj mogły, z dumą powiedzieć, że są Polakami – apelowała wnuczka „Zagończyka”. Danuta Ciesielska nosi imię, na cześć zmarłej ciotki, a prawnuk „Zagończyka”, który urodził się w kwietniu tego roku, otrzymał imię Feliks.

„Inka” w pieśni i filmie

Podczas dzisiejszej uroczystości wręczono także srebrne pierścienie „Inki”. To nowe odznaczenie, które przyznawane jest za patriotyczną postawę i kultywowanie pamięci o żołnierzach wyklętych. Na każdym widnieje grawer z napisem „Tak trzeba”.  Jest to fragment ostatniego grypsu, który Siedzikówna wysłała najbliższym z więzienia. Pierwszy z pięćdziesięciu pierścieni otrzymał prezydent Andrzej Duda, drugi premier Beata Szydło. Podczas wręczania pierścieni śpiewaczka operowa Alicja Węgorzewska zaśpiewała hymn pt. „Inka”.

Dzisiejszą uroczystość przygotowała – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z IPN oraz Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. Organizatorzy zadbali także o to, aby w Gdańsku pojawił się namiot edukacyjny, w którym podczas uroczystości można było zapoznać się z sylwetkami poległych, a także pobrać broszury i kartki okolicznościowe z wizerunkami bohaterów. Przed budynkiem służby więziennej na trasie konduktu ustawiono specjalny telebim, na którym wyświetlano fragmenty filmu „Inka”.

W bezimiennym dole

Danuta Siedzikówna „Inka”, sanitariuszka 5 Wileńskiej Brygady AK i Feliks Selmanowicz „Zagończyk”, zastępca dowódcy plutonu 5 Wileńskiej Brygady AK zostali zamordowani 28 sierpnia 1946 roku w Więzieniu Karno-Śledczym w Gdańsku przy ul. Kurkowej.

Miejsce pochówku "Inki" i "Zagończyka" przez kilkadziesiąt lat pozostawało nieznane. Bezimienny grób odnaleziono w 2014 roku. – Szukaliśmy na dwóch największych gdańskich cmentarzach: przy ulicy Kurkowej i Garnizonowym. Mieliśmy dokument z września 1946 roku, w którym naczelnik więzienia przy Kurkowej napisał do wdowy po Feliksie Selmanowiczu, że zwłoki jej męża zostały pogrzebane na cmentarzu garnizonowym i podał numer kwatery – mówi „Polsce Zbrojnej” Krzysztof Szwagrzyk, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, dyrektor Biura ds. Poszukiwań i Identyfikacji IPN-u.

Rozpoczęły się prace georadarowe. Firma, która je przeprowadziła, przedstawiła raport, z którego wynikało jednak, że na zbadanym obszarze nie było żadnych pochówków. – Nie uwierzyłem tej ekspertyzie. Podczas prac na tym terenie w latach 2014-15 znaleźliśmy kilkadziesiąt szczątków ludzkich w płytkich dołach, na głębokości 50 centymetrów. Były wśród nich osoby pogrzebane na początku XX wieku, było kilka urn sprzed II wojny światowej. „Inkę” znaleźliśmy trzeciego dnia. Leżała w jednym dole z Feliksem Selmanowiczem „Zagończykiem”, częściowo pod trawą, częściowo pod chodnikiem, na głębokości 49 centymetrów – opowiada Krzysztof Szwagrzyk – Pamiętam swoje ówczesne zapiski: „to kobieta, bardzo młoda, zachowały się damskie buciki na maleńkim koturnie”.