Kryzys ukraiński nie spowodował dramatycznych zmian głównych kierunków rozwoju naszych sił zbrojnych. Zachowany został, nadany jeszcze przed kryzysem, priorytet związany z ich przygotowaniem do obrony terytorialnej i kolektywnej. Doświadczenia z kryzysu ukraińskiego potwierdziły obrany wcześniej kierunek działań. Uwypukliły także, że w planowaniu operacyjnym i obronnym należy uwzględniać możliwość użycia przez przeciwnika nowych technik i taktyk, zwłaszcza określanych mianem działań hybrydowych – mówił wicepremier Tomasz Siemoniak podczas konferencji zorganizowanej w Sejmie z okazji 60-lecia Zgromadzenia Parlamentarnego NATO.

Szanowni Państwo! Kryzys rosyjsko-ukraiński trwale zmienił środowisko bezpieczeństwa europejskiego. Pokazał, że tradycyjne zagrożenia, w tym konflikt zbrojny o dużej intensywności, pozostają realnym i długofalowym wyzwaniem nie tylko dla państw Europy Środkowej i Wschodniej, ale też dla całej post-zimnowojennej architektury bezpieczeństwa w Europie.

Dla Polski nie było to zaskoczeniem. Od zakończenia Zimnej Wojny nasza ocena sytuacji bezpieczeństwa w Europie była pozbawiona iluzji o braku zagrożeń o charakterze militarnym. Wydarzenia na Ukrainie jedynie wyostrzyły naszą percepcję zagrożeń. Potwierdziły nieprzewidywalność rosyjskiej polityki, nakierowanej na odzyskanie statusu mocarstwa i realizacji arbitralnie zdefiniowanych celów politycznych, w tym z użyciem środków wojskowych. Pokazały także w jaskrawy sposób nową, hybrydową twarz nowoczesnego konfliktu. Te aspekty uwzględnia polska Strategia Bezpieczeństwa Narodowego, finalna faza prac nad którą zbiegła się z wybuchem kryzysu ukraińskiego (przyjęta w listopadzie 2014 roku). Kładzie ona większy nacisk na kwestie związane z tradycyjnymi zagrożeniami i wyzwaniami. Wskazuje, że agresywne działania Rosji negatywnie wpływają na bezpieczeństwo, a w pobliżu granic Polski istnieje ryzyko konfliktów o charakterze lokalnym i regionalnym, które pośrednio lub bezpośrednio mogą wpływać na bezpieczeństwo Polski. Dlatego też uważamy, że stabilność może być zapewniona i wzmocniona przez determinację we wzmacnianiu kluczowych organizacji bezpieczeństwa (NATO, UE, OBWE) oraz solidarność jej członków. Częścią całościowej odpowiedzi musi też być oczywiście konsekwentny rozwój niezbędnych zdolności obronnych, wsparty wolą i determinacją polityczną oraz odpowiednimi zasobami obronnymi.

Szanowni Państwo! Kryzys ukraiński nie spowodował dramatycznych zmian głównych kierunków rozwoju naszych sił zbrojnych. Zachowany został, nadany jeszcze przed kryzysem, priorytet związany z ich przygotowaniem do obrony terytorialnej i kolektywnej. Doświadczenia z kryzysu ukraińskiego potwierdziły obrany wcześniej kierunek działań. Uwypukliły także, że w planowaniu operacyjnym i obronnym należy uwzględniać możliwość użycia przez przeciwnika nowych technik i taktyk, zwłaszcza określanych mianem działań hybrydowych. Zasadnicze założenia rozwoju SZ RP na kolejną dekadę (zawarte w „Głównych kierunkach rozwoju SZ RP oraz ich przygotowań do obrony państwa na lata 2017-2026”, określonych postanowieniem Prezydenta RP z 3 sierpnia 2015 r.) dotyczą: wzmacniania zdolności przeciwzaskoczeniowych i odstraszania militarnego; rozwoju systemu strategicznej odporności kraju na agresję, w szczególności na działania hybrydowe oraz agresję poniżej progu wojny; zwiększania bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni oraz pomocy władzom państwowym w reagowaniu na zagrożenie kryzysowe.

Za priorytet w rozwoju technicznym SZ RP na kolejną dekadę uznaliśmy szerokie zinformatyzowanie SZ RP poprzez rozwój środków cyberobrony, rozwój bezzałogowych systemów walki i wsparcia oraz inwestowanie w broń precyzyjnego rażenia, w tym wykorzystującą technologie satelitarne. Jednocześnie zamierzamy oczywiście kontynuować przedsięwzięcia zainicjowane już wcześniej obejmujące rozwój obrony powietrznej, w tym przeciwrakietowej, rozwój systemów informacyjnych, a także zwiększanie mobilności wojsk lądowych, zwłaszcza w oparciu o śmigłowce.

W odniesieniu do działań w obszarze organizacji SZ RP stawiamy na wzmocnienie zdolności obronnych północno-wschodniej części Polski, doskonalenie systemu przygotowania rezerw mobilizacyjnych oraz zreformowanie Narodowych Sił Rezerwowych.

W kontekście kryzysu ukraińskiego dokonaliśmy także przeglądu 14 głównych programów modernizacyjnych SZ RP . Przegląd ten potwierdził, że nasze zasadnicze priorytety, nadane rozwojowi obrony powietrznej mobilności wojsk oraz zdolności rozpoznania zostały właściwie określone. Podjęliśmy równocześnie decyzje o przyspieszeniu realizacji lub dostosowaniu wymagań operacyjnych w odniesieniu do części programów: – system obrony przeciwrakietowej średniego zasięgu (program Wisła): pozyskanie zestawów odbędzie w trybie umowy międzyrządowej z USA (G2G), – śmigłowce wielozadaniowe: finalizowany jest przetarg na dostawę śmigłowców wielozadaniowych, – śmigłowce uderzeniowe oraz zdolności rozpoznania, w tym zwłaszcza bezpilotowe: przyspieszono terminy pozyskania nowego sprzętu, – zwalczanie zagrożeń na morzu: dostosowano wymagania operacyjne (np. w odniesieniu do okrętów podwodnych), – zdolności pancerne: zwiększono ilość zamawianych pocisków przeciwpancernych SPIKE.

Dodatkowo, w ramach procesu modernizacji realizowanego poza głównymi programami operacyjnymi zawarliśmy kontrakt na dostawę pocisków manewrujących AGM-158 JASSM do samolotów F-16 i kontynuowane są negocjacje dot. zakupu tych pocisków o zwiększonym zasięgu. Rozpoczęto także pozyskiwanie czołgów Leopard 2A4 i 2A5 (łącznie 119 szt.).

Szanowni Państwo! W naszych działaniach uwzględniamy zaangażowanie Polski we współpracę wojskową w ramach NATO. W kontekście dostosowania Struktury Sił NATO, wspólnie z naszymi partnerami z Danii i Niemiec, podjęliśmy decyzję o wzmocnieniu Dowództwa Wielonarodowego Korpusu Północ-Wschód w Szczecinie. Wiąże się to głównie z podniesieniem jego gotowości bojowej oraz znaczącym zwiększeniem jego obsady etatowej. Korpus został jednocześnie zgłoszony jako dowództwo Sił Bardzo Wysokiej Gotowości (VJTF) oraz Jednostek Integracyjnych NATO (NFIUs) w regionie północnowschodnim.

Zasadniczo zwiększyliśmy także liczbę ćwiczeń z wojskami (Livex), w tym zwłaszcza opartych o scenariusz z Art. 5. W sporej części z nich brać będą udział nasi sojusznicy (w tym USA, Wielka Brytania, Niemcy, Kanada, Francja). Sporą część naszych ćwiczeń narodowych włączyliśmy także do programu szkoleń i ćwiczeń NATO. Kontynuujemy nasze zaangażowanie w sojuszniczą inicjatywę Smart Defence, uruchomiliśmy projekt dot. powołania, na bazie Centrum Operacji Morskich w Gdyni, polskiego dowództwa morskiego (POLMARFOR), które wspierać będzie dowództwa NATO w operacjach morskich na Bałtyku. W ramach rozbudowy zdolności w cyberprzestrzeni powołaliśmy Centrum Operacji Cybernetycznych.

Tworzymy także kolejne, po Żandarmerii Wojskowej, tym razem wspólnie ze Słowacją, Centrum Eksperckie NATO ds. Kontrwywiadu (Counter Intelligence Centre of Excellence). Rozpoczęliśmy negocjacje z USA w sprawie realizacji Inicjatywy Wsparcia Europy (European Reassurance Initiative, ERI) oraz ulokowania składów amerykańskiego sprzętu wojskowego w Polsce; Przystąpiliśmy w 2014 roku do sojuszniczego programu Obserwacji Obiektów Naziemnych z Powietrza (Alliance Ground Surveillance, AGS). Rozważamy przystąpienie do programu pozyskania samolotów typu MRTT (Multi-Role Tanker Transport) pod egidą EDA, którego celem jest pozyskanie zdolności w zakresie tankowania powietrznego, strategicznego transportu powietrznego i ewakuacji medycznej.

Szanowni Państwo! Na szczycie w Walii sojusznicy podjęli zobowiązanie na rzecz wydatków obronnych (Defence Investment Pledge, DIP). W tym kontekście w lipcu 2015 roku nasz parlament przyjął nowelizację ustawy z 2001 roku o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu SZ RP. Zgodnie z nowelizacją, począwszy od 2016 r. wydatki obronne stanowić będą nie mniej niż 2 proc. PKB roku poprzedniego, a wydatki modernizacyjne – nie mniej niż 20 proc. wydatków obronnych. Równocześnie wskazano, że nie mniej niż 20 proc. wydatków modernizacyjnych przeznaczonych zostanie na rozwój systemu obrony powietrznej i przeciwrakietowej.

Decyzje szczytu w Newport, w tym zwłaszcza przyjęcie planu działań na rzecz gotowości Sojuszu (RAP), obejmującego środki wsparcia wschodnich sojuszników i adaptacji NATO, mają podstawowe znaczenie dla zwiększenia gotowości Sojuszu w kontekście nowej sytuacji bezpieczeństwa. Kluczowe znaczenie ma pełne wdrożenie tych decyzji, zwłaszcza dotyczących: ciągłej rotacyjnej obecności sił sojuszniczych w regionie na potrzeby szkoleń i ćwiczeń jako manifestacji sojuszniczej solidarności; wzmocnienia Sił Odpowiedzi NATO (NRF), w tym utworzenia tzw. Szpicy (VJTF); utworzenia jednostek integracyjnych NATO (NFIUs) na potrzeby wsparcia szkoleń i ćwiczeń oraz zabezpieczenia działań VJTF; wzmocnienia Dowództwa WKP-W w Szczecinie; zwiększenia obecności sił morskich NATO na Bałtyku; wzmocnienia i rozbudowy infrastruktury obronnej na wschodniej flance; wzmocnienia planowania wyprzedzającego NATO.

Aktywnie uczestniczymy w dyskusjach koncepcyjnych i praktycznej implementacji tych działań, m.in. poprzez: udział w dodatkowych rotacjach i wydzielenie bazy lotniczej (Malbork) na potrzeby wzmocnienia misji Air Policing w państwach bałtyckich, wydzielenie wkładu (m.in. batalion pancerny) do kolejnych rotacji VJTF oraz goszczenie ćwiczenia VJTF pk. Noble Jump 15, wzmocnienie WKP-W w Szczecinie, podjęcie się roli państwa ramowego VJTF w 2020 roku, ustanowienie NFIU w Polsce (Bydgoszcz) i wydzielenie personelu do tego typu jednostek tworzonych przez inne państwa. Mając na uwadze nieprzewidywalność środowiska bezpieczeństwa na wschodzie i południu Europy uważamy, że Sojusz potrzebuje dalszych przedsięwzięć związanych ze wzmocnieniem gotowości do działań.

W kontekście przygotowań do szczytu w Warszawie przedłożyliśmy swoje propozycje w tym zakresie (Warszawska Inicjatywa Adaptacji Strategicznej). Kładą one nacisk na: systematyczne podejście do assurance measures (np. wzmocnienie funkcji odstraszania, plan rotacji sił), dalsze wzmocnienie NRF, rozbudowę sojuszniczej infrastruktury obronnej na wschodniej flance, wzmocnienie struktury dowodzenia i struktury sił Sojuszu, zdolności na potrzeby wymagających operacji. Liczymy, że szczyt w Warszawie przyniesie pakiet wiarygodnych i konkretnych decyzji promujących rozwój zdolności obronnych NATO, wzmacniających bezpieczeństwo jego wschodniej flanki, ale też zwiększających możliwości reakcji Sojuszu na wyzwania i zagrożenia na wszystkich strategicznych kierunkach.

Wystąpienie „Główne kierunki rozwoju Sił Zbrojnych RP wobec nowych uwarunkowań bezpieczeństwa międzynarodowego” zostało wygłoszone z okazji 60-lecia Zgromadzenia Parlamentarnego NATO. Warszawa, 22.09.2015 r.