Interaktywne muzeum historii Powstania Wielkopolskiego oraz odkrycie pozostałości po słynnej warszawskiej Reducie Ordona znalazły się wśród dziesięciu finalistów plebiscytu na Wydarzenie Historyczne Roku 2013. Teraz o zwycięstwie w konkursie organizowanym przez Muzeum Historii Polski zdecydują internauci.

Interaktywne muzeum historii Powstania Wielkopolskiego jest jednym z kandydatów do tytułu Wydarzenie Historyczne Roku 2013.

– Potwierdziliśmy lokalizację legendarnej Reduty Ordona z czasów Powstania Listopadowego na warszawskiej Ochocie, a nie jak wcześniej sądzono, na Woli – mówi dr Wojciech Borkowski, wicedyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego, który kierował badaniami. Obronę tej fortyfikacji przed wojskami carskimi we wrześniu 1831 r. rozsławił poemat Adama Mickiewicza.

Wykopaliska archeologów to jedno z 10 przedsięwzięć, które znalazły się w finale plebiscytu na Wydarzenie Historyczne Roku 2013. Wybrano je spośród ponad 70 zgłoszeń z całego kraju dotyczących m.in. akcji edukacyjnych, wystaw czy rekonstrukcji historycznych. Od sześciu lat głosowanie organizuje Muzeum Historii Polski.

Na warszawskiej Ochocie przy ul. Na Bateryjce badacze z PMA z pomocą członków Mazowieckiego Stowarzyszenia Historycznego „Exploratorzy.pl” natrafili na pozostałości fosy otaczającej wały reduty, co pozwoli na wstępną rekonstrukcję jej kształtu i wielkości. Odkryto też umieszczony przed fosą pas wilczych dołów, które po walce stały się grobami żołnierzy.

– Znaleźliśmy w nich szczątki blisko 130 polskich i rosyjskich wojskowych – podaje wicedyrektor PMA. Teraz przebadają je antropolodzy, pobrane zostaną też próbki DNA, aby w przyszłości można było spróbować zidentyfikować przynajmniej część poległych. – Potem szczątki zostaną pochowane we wspólnej mogile na warszawskich wojskowych Powązkach, a w miejscu wykopalisk stanie pomnik – informuje dr Borkowski.

Na terenie reduty archeologowie wydobyli też ponad 2600 zabytkowych przedmiotów. Były wśród nich: szable, bagnet, metalowe elementy umundurowania, wyposażenia i uzbrojenia, monety i kule artyleryjskie. Eksponaty są teraz konserwowane, a w przyszłym roku będzie można je oglądać na wystawie w PMA poświęconej ostatnim dniom Powstania Listopadowego.


Drugie wydarzenie dotyczące dziejów naszej wojskowości. nominowane w konkursie MHP, to Mobilne Muzeum Powstania Wielkopolskiego Fundacji Wielkopolska Brand. – Chcieliśmy za jego pomocą przybliżyć w nowoczesny sposób historię powstania i trafić z nią do młodego pokolenia – wyjaśnia Agnieszka Wiśniewska, pomysłodawczyni wystawy i prezes fundacji.

W mobilnym muzeum zgromadzono niewiele tradycyjnych eksponatów – odznaczeń, mundurów i zdjęć. Jego główną atrakcją są natomiast materiały prezentowane na tabletach, ekranach i stołach dotykowych, które ożywiły wydarzenia sprzed 95 lat. Działania wojenne można też prześledzić na interaktywnej podłodze, wizualizującej mapę Wielkopolski.

Wystawa była prezentowana na przełomie 2013 i 2014 r. w jednym z centrów handlowych Poznania. Odwiedziło ją prawie 28 tysięcy osób. Przez najbliższe pięć lat ekspozycja będzie wędrować po kolejnych miastach Polski.

– W tym roku trafi do dwóch z nich, nie zdecydowaliśmy jednak jeszcze do których – podaje Agnieszka Wiśniewska, która na utworzenie muzeum otrzymała stypendium ministra kultury. Jak zapowiada, ekspozycja będzie też cały czas rozszerzona o kolejne atrakcje multimedialne.

Finaliści tegorocznego konkursu Muzeum Historii Polski na Wydarzenie Historyczne 2013 roku:

- Wystawa „Apteka Tadeusza Pankiewicza w getcie krakowskim” w oddziale Muzeum Historycznego Miasta Krakowa

- Badania wykopaliskowe „Reduta Ordona” zorganizowane przez Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie

- Wystawa „Zawód: Architekt” przygotowana przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

- Multimedialny projekt „Opowiedz mi miasto” przygotowany przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa

- Udostępnienie dla zwiedzających piwnic staromiejskich Muzeum Historycznego m.st. Warszawy

- Otwarcie Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego, Oddziału Muzeum Narodowego w  Krakowie, z kolekcją numizmatów

- Projekt edukacyjny „Magia ogrodów” zorganizowany przez Muzeum Architektury we Wrocławiu

- Mobilne Muzeum Powstania Wielkopolskiego przygotowane przez Fundację „Wielkopolska Brand”

- Wystawa czasowa „21. Dekalog Solidarności” oraz towarzyszący jej film dokumentalny „Ludzie w cieniu Tablic” w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku

- Wystawy zorganizowane z okazji 150. rocznicy powstania styczniowego w Pałacyku Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku oraz Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego w Kielcach.

O finalistach konkursu MHP można przeczytać na stronie muzeum, tam też do 13 kwietnia internauci mogą głosować na swoich faworytów.

* * * * *

Pod koniec Powstania Listopadowego polskie siły broniły Warszawy przed nacierającymi wojskami carskimi. Jednym z punktów oporu była reduta na Ochocie. Fortyfikacji broniło sześć dział i około 200 żołnierzy z 1 Pułku Strzelców Pieszych Królestwa Polskiego. Dowodził nimi – nie jak opisał Adam Mickiewicz ppor. Julian Konstanty Ordon, lecz mjr Ignacy Dobrzelewski. Rankiem 6 września 1831 r. Rosjanie po ostrzale artyleryjskim ruszyli do zwycięskiego natarcia na fortyfikację. Podczas walk poległo ponad 600 polskich i rosyjskich żołnierzy.

* * * * *

Powstanie Wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski. Powstańcy w krótkim czasie opanowali większość terenów Prowincji Poznańskiej. Walki zakończyły się rozejmem 16 lutego 1919 r., który umożliwił realizację wszystkich założonych przez powstańców celów. Był to jeden z niewielu zwycięskich zrywów w polskich dziejach.