Wystawa o historii II wojny światowej z perspektywy lasów, ekspozycja prezentująca zmagania kurierów tatrzańskich czy gra o polskich lotnikach: m.in. te projekty zostały nominowane w plebiscycie „Wydarzenie Historyczne Roku”, organizowanym przez Muzeum Historii Polski. Na swojego faworyta z finałowej piętnastki można głosować codziennie do 25 sierpnia.

Ruszyło głosowanie na Wydarzenie Historyczne Roku 2024. Celem plebiscytu zorganizowanego już po raz 18. przez Muzeum Historii Polski jest wybranie najważniejszych przedsięwzięć historycznych minionego roku i nagrodzenie ich twórców.

– W tegorocznej edycji osoby prywatne i instytucje zgłosiły 135 projektów z Polski i zagranicy – informuje dr Michał Przeperski, rzecznik prasowy MHP. Zgłoszenia przysyłano w trzech kategoriach: „Wydarzenie” (festiwale, konferencje, otwarcie muzeum, rekonstrukcje historyczne, wykopaliska archeologiczne, spektakle), „Wystawa” (ekspozycje stałe i czasowe, e-wystawy) i „Edukacja” (warsztaty, lekcje, gry edukacyjne, publikacje, komiksy, filmy, audiobooki, strony internetowe, aplikacje mobilne). Następnie jurorzy pod przewodnictwem prof. Jolanty Choińskiej-Miki z Uniwersytetu Warszawskiego wybrali pięć ich zdaniem najlepszych zgłoszeń w każdej z kategorii. Teraz decyzję o tym, które projekty wygrają, podejmą internauci.

Pamięć i uznanie

Wśród finałowej piętnastki znalazło się kilka przedsięwzięć związanych z historią wojen i wojskowości. W kategorii „Wydarzenie” internauci mogą głosować np. na spektakl muzyczny „Cichy front” Muzeum-Domu Rodziny Pileckich opowiadający o wojennych losach kobiet z powiatu ostrowskiego. „Musical to opowieść o odwadze, poświęceniu i sile kobiet, które zmieniały świat nie w świetle reflektorów, ale w codzienności. Stworzyliśmy ten spektakl wspólnie z Teatrem Muzycznym Druga Zwrotka, by oddać hołd tym, które zasługują na pamięć i uznanie” – informuje muzeum w mediach społecznościowych.

Innym nominowanym wydarzeniem z pogranicza historii i sztuki jest zorganizowany przez Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego z okazji obchodów 85. rocznicy wybuchu II wojny światowej projekt „Nigdy więcej!”. – Chcemy pobudzić do refleksji, otworzyć nowe możliwości i sposoby komunikowania o teraźniejszości i przyszłości – opisuje Jakub Kiersikowski z ISiM-u. W ramach projektu odbyły się m.in. premiera płyty opowiadającej o obławie augustowskiej z perspektywy kobiet, projekcja filmu dokumentalnego „A więc wojna!” o osobistych przeżyciach z sierpnia i września 1939 roku, piknik historyczny czy spotkanie potomków Polaków ratujących Żydów.

W tej samej kategorii o głosy walczy „Mobilny Przystanek Historia Przyszłości” Instytutu Pamięci Narodowej, czyli interaktywne wydarzenie edukacyjne, którego celem była nowoczesna popularyzacja historii XX wieku. W specjalnym kontenerze multimedialnym uczestnicy mogli korzystać z gier komputerowych dotyczących m.in. złamania sowieckich szyfrów czy losów powstańców warszawskich, aplikacji VR oraz interaktywnych prezentacji, opartych na faktach historycznych. Projekt odwiedził dziesięć miast w Polsce.

Wojna w kilku odsłonach

IPN został nominowany także w kategorii przedsięwzięć edukacyjnych za grę przygodową na PC i VR „Lotnicy – wojna w przestworzach”. Popularyzuje ona wiedzę o historii lotnictwa w czasie II wojny światowej, szczególnie o roli polskich pilotów. Fabuła jest oparta na prawdziwych wydarzeniach i postaciach polskich lotników, m.in.: Jana Zumbacha, Stanisława Skalskiego czy Jadwigi Piłsudskiej. „Steruj działkiem bombowca Handley Page Halifax, stań do walki z atakującym myśliwcem Messerschmitt Bf 109, zrzuć ładunki z pomocą dla powstańców warszawskich” – zachęca do gry IPN.

Także w kategorii „Edukacja” startuje projekt Muzeum Pamięci Sybiru „Świat Sybiru”, czyli portal popularnonaukowy prezentujący historię obecności Polaków i innych narodów na wschodzie Europy i w Azji Środkowej, ze szczególnym uwzględnieniem osób przymusowo przesiedlonych w głąb imperium rosyjskiego i ZSRS. Dowiemy się z niego np. o historii polskich dzieci ewakuowanych z Syberii w 1942 roku. „Twoje kliknięcie na nasz projekt w konkursie na WHR to ważny głos w sprawie pamięci” – apeluje muzeum na Facebooku.

Z kolei wśród najciekawszych wystaw jury wybrało m.in. tę zatytułowaną „Las. Schronienie ofiar, kryjówka zbrodni” w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Ekspozycja czasowa opowiadała historię II wojny światowej z perspektywy kompleksów leśnych: ich znaczenia w wojnie obronnej jako miejsca schronienia ofiar, twierdzy partyzanckiego oporu, ale też miejsca zbrodni.

Inną nominowaną ekspozycją jest wystawa stała w Muzeum Palace, nowym oddziale Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Placówka mieści się w piwnicach przedwojennego hotelu „Palace”, w pomieszczeniach katowni gestapo z czasów II wojny światowej. Budynek został odrestaurowany, zachowano w nim napisy pozostawione przez więźniów na ścianach cel. Wystawa przybliża losy mieszkańców Podtatrza w czasie okupacji, prezentuje zmagania kurierów tatrzańskich, losy Podhalan na frontach II wojny światowej czy działalność Konfederacji Tatrzańskiej.

Głosuj raz dziennie

Pozostali finaliści w kategorii „Wydarzenie” to Muzeum Zamek Opalińskich w Sierakowie za „Barwy Historii”, czyli upamiętnienie Piotra Opalińskiego, oraz Wielkopolskie Muzeum Niepodległości za projekt opowiadający o pracy organicznej w Wielkopolsce w XIX wieku. W kategorii „Wystawa” znalazły się: „Ostatnie lato” w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, wystawa o odpoczynku w latach trzydziestych XX wieku, ekspozycja pamiątek po koronacjach Augusta II Mocnego i Augusta III na Zamku Królewskim na Wawelu oraz projekt „Poznań przed Quadro” Ratusza-Muzeum Poznania przedstawiający dzieje miasta od X do XVI wieku.

Natomiast wśród przedsięwzięć edukacyjnych jury wybrało: „Podręcznik do historii mówionej” Centrum Archiwistyki Społecznej, program edukacyjny Muzeum Łazienki Królewskie przybliżający florę i faunę przypałacowego parku oraz wydarzenie kulturalne „Niewidzialny obraz” Wojewódzkiego Ośrodka Animacji Kultury w Toruniu, pozwalające doświadczyć malarstwa osobom niewidomym.

Jak głosować na ulubione projekty? Wystarczy wejść na stronę plebiscytu, zaakceptować regulamin i oddać trzy głosy, po jednym w każdej kategorii. Głosować można raz dziennie do 25 sierpnia.

Zwycięzców poznamy 24 września na uroczystej gali w siedzibie Muzeum Historii Polski na warszawskiej Cytadeli. Laureaci otrzymają statuetki autorstwa rzeźbiarza Macieja Zychowicza. Plebiscyt został objęty patronatem honorowym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.