Wrocław, Poznań, Bydgoszcz, Szczecin, a może… Leszno bądź Oleśnica? Która z lokalizacji byłaby najlepsza dla stałej bazy wojsk USA? Choć faworytem niezmiennie pozostają duże ośrodki, te mniejsze coraz odważniej mówią o swoich aspiracjach i atutach. Trudno się temu dziwić, bo obecność 5 tys. żołnierzy wraz z rodzinami dla lokalnej gospodarki mogłaby się okazać prawdziwą żyłą złota.

Na początku listopada prezydent Leszna Grzegorz Rusiecki ogłosił, że miasto jest gotowe przyjąć u siebie stałą bazę US Army, zaś pismo w tej sprawie zostało już wysłane do Ministerstwa Obrony Narodowej. Według Rusieckiego za Lesznem przemawia świetne położenie. Miasto jest usytuowane dokładnie w połowie drogi pomiędzy Poznaniem a Wrocławiem, tuż przy drodze ekspresowej numer 5 i jednej z ważniejszych w Polsce linii kolejowych, do tego posiada lotnisko, na którym w przeszłości lądowały choćby samoloty transportowe C-130 Hercules. Co więcej, w miejscowych koszarach stacjonują pododdziały 4 Zielonogórskiego Pułku Przeciwlotniczego, zatem w razie potrzeby Amerykanie mogliby liczyć na dodatkową osłonę swoich instalacji. Prezydent tłumaczy, że odbył już rozmowę z dowódcą leszczyńskiego garnizonu i zadeklarował szeroko pojętą współpracę, choćby przy wydzielaniu gruntów pod budownictwo z myślą o wojskach sojuszniczych, a jeśli trzeba – również polskich. Baza, jego zdaniem, mogłaby powstać na poligonie w pobliskim Wyciążkowie.

O sprawie szeroko rozpisywały się lokalne media. I choć doniesienia wśród mieszkańców wywołały burzliwą dyskusję, kalkulacja władz jest jasna. Ściągnięcie na stałe 5 tys. amerykańskich żołnierzy wraz z rodzinami mogłoby stanowić solidny impuls dla lokalnej gospodarki. Wystarczy spojrzeć na Żagań czy Bolesławiec, gdzie w 2017 roku zaczęły się pojawiać kolejne rotacje Pancernej Brygadowej Grupy Bojowej (ABCT). Na obecności US Army skorzystali miejscowi restauratorzy, właściciele barów; kilka lat temu miałem też okazję rozmawiać z taksówkarzem, który z myślą o Amerykanach założył wypożyczalnię samochodów. Podobne głosy dochodziły z Orzysza, gdzie sojusznicze wojska stacjonują w ramach natowskiej grupy bojowej eFP. A przecież mówimy o żołnierzach, którzy przyjeżdżają do Polski ledwie na kilka miesięcy, najczęściej sami, pozostawiając bliskich za oceanem…

W przypadku stałej bazy możliwości zarobku z pewnością byłyby większe. Przede wszystkim stworzenie takiego kompleksu i jego zaplecza wymaga szeregu inwestycji. W ich realizację zapewne zostaliby zaangażowani miejscowi przedsiębiorcy. Hurtownicy mogliby później zostać dostawcami US Army. Baza, by funkcjonować, potrzebuje przecież chociażby środków czystości. Amerykanie wynajmowaliby mieszkania, chodzili do kina, pubu, restauracji – i to nie w gronie kolegów, ale całymi rodzinami. Jest więc o co zabiegać, i rozumieją to nie tylko samorządowcy z Leszna. Jeszcze latem media na Dolnym Śląsku jako potencjalną lokalizację bazy zaczęły wymieniać Oleśnicę. O takiej możliwości na antenie wrocławskiego ośrodka TVP mówił m.in. wicemarszałek województwa dolnośląskiego Michał Rado. Atuty miasta? 300 ha wolnej przestrzeni na dawnym lotnisku wojskowym i łatwy dojazd do Wrocławia, w którym znajduje się rozbudowany na potrzeby US Army międzynarodowy port lotniczy. – Jeśli padnie taka propozycja, to jesteśmy gotowi do współpracy – deklarowała Marzena Graczyk z oleśnickiego Urzędu Miasta.

Żołnierze amerykańscy z 1 Dywizji Kawalerii przygotowują się do ćwiczeń „Iron Defender '25” na poligonie w Orzyszu, 17 września 2025 r. 

Na ile realne jest jednak ulokowanie bazy w mniejszym mieście? Na pewno Leszno czy Oleśnica nie są w tej batalii faworytami. Pod koniec października, w wywiadzie dla „Rzeczpospolitej”, gen. Dariusz Łukowski z MON-u przyznał, że przy wyznaczaniu lokalizacji dla bazy pod uwagę brane są Poznań, Wrocław, Bydgoszcz i Szczecin. Każdy z tych ośrodków może się pochwalić solidną infrastrukturą, bliskością poligonów, dobrym skomunikowaniem ze światem zewnętrznym. Biegną przez nie autostrady, drogi ekspresowe, linie kolejowe, dodatkowo w Szczecinie działa duży morski port. Amerykanie te miasta dobrze znają – w Poznaniu od pewnego czasu mieści się wysunięte dowództwo V Korpusu US Army i Camp Kościuszko, czyli pierwszy w Polsce garnizon wojsk USA, w Bydgoszczy siedzibę ma szereg instytucji NATO (np. Centrum Szkolenia Sił Połączonych JFTC), w Szczecinie osiadła Kwatera Główna Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego, wreszcie we Wrocławiu powstaje baza przeładunkowa US Army. Do tego już wcześniej urzędnicy Pentagonu zaznaczali, że ewentualna baza powinna powstać w dużym mieście zachodniej Polski bądź w jego pobliżu.

Wszystko to nie oznacza jednak, że mniejsze miejscowości obejdą się smakiem. Po pierwsze, związana z bazą infrastruktura może powstać w kilku miejscowościach. Łatwo np. wyobrazić sobie, że część Amerykanów wraz z rodzinami zamieszka we Wrocławiu, podczas gdy baza wyrośnie w sąsiedniej Oleśnicy. Po drugie, tak duża inwestycja z pewnością będzie promieniować na cały region, stwarzając szansę zarobku nie tylko przedsiębiorcom z metropolii, lecz także ościennych gmin.

Najpierw jednak baza musi powstać. Decyzję o jej utworzeniu Donald Trump ma podjąć do końca roku. Koszt budowy samego kompleksu wynosi około 3 mld zł. Kolejnych kilkanaście miliardów Polska wyda na stworzenie towarzyszącej mu infrastruktury. O stworzenie bazy od dłuższego czasu zabiegają zarówno rząd, jak i prezydent RP.