Saab przeprowadził próby myśliwca Gripen E pilotowanego przez tzw. agenta sztucznej inteligencji. Opracowany przez koncern system autonomicznie sterował samolotem podczas walki powietrznej poza zasięgiem wzroku. Testy nie oznaczają jeszcze wprowadzenia takiego rozwiązania do służby, ale pokazują postępy Saaba w rozwijaniu autonomicznych zdolności samolotów bojowych.
Szwedzki producent poinformował, że samodzielnie opracował nie tylko algorytmy AI, lecz także środowiska symulacyjne (programy, które tworzą „cyfrowy poligon”) i narzędzia służące do ich trenowania oraz oceny. Tak zwani agenci AI, których stworzono w jednostce Advanced Programs w ramach inicjatywy AI Fighter Pilot Academy, przeszli miliony godzin wirtualnych lotów, podczas których ćwiczyli różne scenariusze walki powietrznej. Ich decyzje były następnie oceniane pod kątem założonych celów, co pozwalało doskonalić sposób reagowania na zmieniające się warunki. Następnie ich działanie sprawdzono w rzeczywistym locie Gripenem E.
Sztuczna inteligencja w misjach powietrznych
Jedną z przetestowanych zdolności była walka powietrzna BVR (Beyond Visual Range – poza zasięgiem wzroku pilota). Saab potwierdził, że agent AI autonomicznie kontrolował Gripena E podczas takich scenariuszy w rzeczywistym locie. Firma nie ujawniła jednak szczegółów prób. Peter Nilsson, szef jednostki Advanced Programs w obszarze biznesowym Aeronautics koncernu Saab, stwierdził, że cały proces – od stworzenia własnych agentów AI do lotów prawdziwym samolotem – pokazuje zdolność jego firmy do opracowywania rozwiązań sztucznej inteligencji, które mogą być integrowane z operacyjnymi samolotami bojowymi.
Producent wskazuje, że opracowane algorytmy mogą w przyszłości wspierać pilotów bezpośrednio w kabinie lub sterować bezzałogowymi statkami powietrznymi współdziałającymi z załogowymi myśliwcami. Saab nie przedstawia jednak wyników testów jako sygnału, że ich system operacyjny jest gotowy do wdrożenia. Firma zapowiada dalsze rozwijanie „agentów” i sprawdzanie w działaniu według szerszych scenariuszy.
Istotną rolę w programie odgrywa konstrukcja Gripena E, która pozwala stosunkowo szybko integrować i testować nowe oprogramowanie bez konieczności budowania specjalnego samolotu eksperymentalnego. Saab chce w ten sposób skracać cykl rozwoju nowych zdolności – od symulacji po próby w powietrzu.
Kolejny krok
To nie pierwszy raz, gdy sztuczna inteligencja autonomicznie sterowała Gripenem E podczas prób w locie. W maju i czerwcu 2025 roku Saab, we współpracy z niemiecką firmą Helsing, przeprowadził trzy loty myśliwca z systemem Centaur, opracowanym przez tę spółkę. Próby odbywały się w ramach programu Project Beyond. Po tym, jak pilot aktywował AI, system samodzielnie wykonywał manewry zgodnie ze scenariuszem walki powietrznej BVR, a następnie wskazywał moment odpalenia uzbrojenia. Pilot dla bezpieczeństwa pozostawał w kabinie i mógł w każdej chwili przejąć kontrolę nad samolotem. Obecne testy stanowią kolejny etap prac, tym razem z wykorzystaniem agentów AI opracowanych przez Saaba.
Gripen E to wielozadaniowy, jednosilnikowy myśliwiec generacji 4.5. Jest najnowszą wersją z rodziny Gripen i został przystosowany do wykonywania zadań związanych z obroną powietrzną, zwalczaniem celów naziemnych i rozpoznaniem. Wyposażono go m.in. w radar AESA, systemy walki elektronicznej i nowoczesną awionikę. Samolot może przenosić najróżniejsze rodzaje uzbrojenia, w tym pociski powietrze–powietrze dalekiego zasięgu MBDA Meteor. Wyróżnia go możliwość operowania z krótkich, rozproszonych pasów startowych, dzięki czemu można go wykorzystać w różnych warunkach bojowych.
Samoloty Gripen E są wykorzystywane przez siły powietrzne Szwecji i Brazylii. Kolejne zamówienia na maszyny w tej wersji złożyły Tajlandia, Kolumbia i Ukraina.
autor zdjęć: Saab
komentarze