Podoficerowie starsi będą mieli nowe możliwości przygotowywania się do pełnienia odpowiedzialnych funkcji. Nowe kursy mają wyposażyć ich nie tylko w wiedzę przydatną w codziennej służbie, ale też umożliwić szersze rozumienie dowodzenia, planowania operacji i bezpieczeństwa kraju. Szczególnie ambitne jest szkolenie operacyjne określane jako „kurs generalski dla podoficerów”.

Pomysł uruchomienia dwóch nowych kursów doskonalących dla podoficerów starszych nie wziął się z teorii. – Doświadczenie zdobywane w jednostce jest podstawą służby podoficera, ale wraz z awansami rośnie zakres odpowiedzialności oraz wiedzy wykraczającej poza obszar działalności pododdziału – mówi st. chor. sztab. Mirosław Ziarniak, starszy podoficer Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. – Starsi podoficerowie-dowódcy muszą łączyć znajomość codziennej służby z rozumieniem szerszego kontekstu dowodzenia, znać mechanizmy funkcjonowania wojska na wyższych szczeblach i uwarunkowania, w jakich dowódca planuje i prowadzi operacje. Dziś do takiej roli nikt żołnierzy nie przygotowuje – przyznaje podoficer.

Właśnie tę lukę mają wypełnić nowe kursy doskonalące, których założenia programowe powstały w SGWP. Nowe szkolenia mają sprawić, aby przygotowanie do roli starszych podoficerów dowództw odbywało się w sposób systemowy.

Kurs taktyczny w AMW

Pierwszy kurs, realizowany przez Akademię Marynarki Wojennej w Gdyni, obejmie poziom taktyczny. Będzie przeznaczony przede wszystkim dla starszych podoficerów od szczebla dowództw batalionów oraz kandydatów na takie stanowiska. Szkolenie ma przygotować żołnierzy do pełnienia roli, w której liczą się nie tylko doświadczenia i autorytet wśród podwładnych, lecz także znajomość m.in. prawa, struktur wojskowych czy planowania.

Dlatego wśród zagadnień poruszanych na kursie znajdą się m.in. polityka bezpieczeństwa państwa, prawne podstawy użycia Sił Zbrojnych RP, struktury i doktryny NATO oraz organizacja i zakres odpowiedzialności polskich dowództw. Choć to tematy, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się odległe od codziennych zadań podoficera, w praktyce mają mu pomóc poszerzyć perspektywę i sprawić, by wykonując zadania, znał też szerszy kontekst decyzji podejmowanych na wyższych szczeblach.

– Założenie kursu jest takie, by podoficer znający z jednej strony realia wykonania zadania, rozumiał też decyzje podejmowane przez dowódcę. Poruszając się sprawnie w obu tych światach, nie będzie jedynie odbiorcą poleceń, lecz także świadomym uczestnikiem procesu dowodzenia, wspierającym swojego przełożonego – wyjaśnia st. chor. sztab. Ziarniak. W programie znalazły się również takie tematy, jak: zabezpieczenie logistyczne działań, filozofia wojny, a także komunikacja strategiczna i cyberbezpieczeństwo. Szkolenie obejmie dwa tygodnie nauki zdalnej oraz trzy tygodnie zajęć stacjonarnych.

„Kurs generalski” dla podoficerów

Jeszcze szerszy zakres będzie miał kurs operacyjny prowadzony przez Akademię Sztuki Wojennej, którego uczestnikami będą podoficerowie działający na najwyższych szczeblach dowodzenia, m.in. w brygadach, dywizjach oraz na poziomie dowództw rodzajów wojsk.

Szkolenie będzie dotyczyło m.in. przywództwa operacyjnego, geopolityki i geostrategii, bezpieczeństwa narodowego oraz strategii bezpieczeństwa Rosji i Chin. Uczestnicy będą również analizować polskie działania wojskowe w XX i XXI wieku, osadzając je w szerszym kontekście historycznym i strategicznym. Ważnym elementem programu będzie też architektura bezpieczeństwa państwa, czyli zrozumienie, jak poszczególne instytucje i struktury współtworzą system odpowiedzialny za bezpieczeństwo Polski.

Jak tłumaczy st. chor. sztab. Ziarniak, działania wojskowe nie odbywają się w próżni. – Wpływają na nie m.in. sytuacja międzynarodowa, cele polityczne, relacje sojusznicze, możliwości przeciwnika i decyzje podejmowane na różnych poziomach dowodzenia. Podoficer przygotowany do pracy na szczeblu operacyjnym powinien umieć dostrzegać te zależności, a nie ograniczać się wyłącznie do perspektywy własnej jednostki – wyjaśnia podoficer ze Sztabu Generalnego. Przyznaje, że kurs już dziś jest określany mianem „kursu generalskiego dla podoficerów”. – Absolutnie nie chodzi nam jednak o próbę zrównania stanowisk czy kompetencji z funkcjami oficerskimi. To po prostu nawiązanie do poziomu zagadnień, z którymi będą pracować uczestnicy – mówi st. chor. sztab. Ziarniak. – Celem jest poszerzenie horyzontów, nauki myślenia strategicznego o korpusie podoficerskim i przygotowanie podoficerów do świadomego uczestnictwa w procesach decyzyjnych na wyższym szczeblu – podkreśla.

Kurs będzie trwał w sumie 12 tygodni. Poza nauką na odległość (dwa tygodnie) i częścią stacjonarną w Akademii, uczestnicy będą mieli też pięć tygodni na przygotowanie pracy argumentacyjnej oraz jej obronę. Taka formuła kursu ma dać uczestnikom czas nie tylko na przyswojenie wiedzy, lecz także na samodzielną analizę wybranego zagadnienia i obronę własnych wniosków.

Ambicją autorów programu jest zapewnienie podoficerom dostępu do wiedzy i dyskusji, które zwykle kojarzą się ze szkoleniem kadry na najwyższych szczeblach dowodzenia. Nie chodzi jednak wyłącznie o pogłębianie kompetencji. Jak podkreślają pomysłodawcy, to próba pokazania podoficerom, że ich rozwój zawodowy jest traktowany poważnie, a ich rola w siłach zbrojnych nie ogranicza się do wykonywania poleceń. Udział w dyskusjach o sprawach strategicznych ma być dla nich motywacją i zachęcać do dalszego rozwoju. Kursy mają ruszyć na początku 2027 roku.

Zmiany w kursie kwalifikacyjnym

Nowe kursy są jednym z elementów nowego podejścia do rozwoju korpusu podoficerskiego. Oprócz nich Zarząd Szkolenia P7 SGWP wprowadził również zmiany w bazowym kursie dla przyszłych kaprali. Zmodyfikowany został także kurs kwalifikacyjny, który jest obowiązkowy do objęcia stanowiska podoficera starszego. Obejmuje on teraz w sumie 15 dni nauki w formie e-learningu i 15 dni szkolenia stacjonarnego. Nowy program ma w większym stopniu przygotować do rzeczywistych obowiązków podoficerów starszych i do pełnienia przez nich funkcji wymagających szerszej wiedzy, samodzielności oraz umiejętności organizowania pracy innych żołnierzy.

– Wcześniej szkolenie było w dużej mierze skoncentrowane na zagadnieniach logistycznych i administracyjnych. Obecny kurs poszerza zakres przygotowania o umiejętności potrzebne w zmieniającym się środowisku służby na szczeblu plutonu oraz na nowoczesnym polu walki, w tym wykorzystanie systemów informatycznych – wyjaśnia st. chor. sztab. Ziarniak. – To konieczne, bo dla wielu żołnierzy, którzy wcześniej służyli w jednostkach liniowych i dowodzili żołnierzami w terenie, awans oznacza też przejście do pracy sztabowej i konieczność zdobycia nowych kompetencji – dodaje.

Dlatego w programie, obok metodyki szkolenia, przywództwa oraz dowodzenia, znalazły się m.in. zasady krytycznego myślenia, komunikacja strategiczna, elementy treningu psychologicznego oraz podstawy planowania operacyjnego. Kurs kończy się egzaminem. Szkolenia prowadzone według nowych zasad rozpoczęły się 1 września.