W latach 1932–1933 potrzeba nasycenia oddziałów polskiego wojska opancerzonymi pojazdami rozpoznawczymi oraz różne doświadczenia z użytkowania tankietek TK-3 spowodowały rozpoczęcie prac nad ulepszoną wersją tych pojazdów.
Odpowiednie prace ruszyły w marcu 1933 roku. Nowy pojazd rozpoznawczy oznaczono jako TKS. Była to głęboko zmodyfikowana konstrukcja pojazdu TK-3, ale wyposażona w nieco mocniejszy silnik tankietki TKF. W kwietniu roku 1933 ta nowa konstrukcja pomyślnie przeszła próby poligonowe (w ćwiczeniach dywizyjnych) oraz testy techniczne. Wóz TKS, po pozytywnym zaopiniowaniu, wszedł do służby w Wojsku Polskim w 1934 roku.
Jego produkcję rozpoczęto w lutym 1934 roku. Pierwsza seria wozów TKS wyniosła 20 sztuk a ich produkcję zakończono w roku 1936, gdy osiągnęła liczbę 280 sztuk. Od początku TKS był projektowany wraz z ciężkim karabinem maszynowym wz.30 Browning, chłodzonym wodą, gdyż konstrukcja tego karabinu była nowa i udana. Jednak w praktyce okazało się, że ten ckm wz. 30 był niestabilny w jarzmie i zachodziło ryzyko zranienia czy wybicia zębów strzelcowi (a prototyp pojazdu TKS miał właśnie tę broń). Jednak w tym czasie w Wojsku Polskim wycofywano z szeregu jednostek ciężkie karabiny maszynowe Hotchkiss i Schwarzlose. Ostatecznie do wozów TKS wybrano polski ckm Hotchkiss wz. 25 (czyli właściwie francuski wz. 14 przerobiony na amunicję kalibru 7,92 mm). W praktyce okazało się, że dotychczasowa tendencja tego typu ckm do zacinania się z powodu zanieczyszczeń, wewnątrz pojazdu rozpoznawczego TKS była znikoma.
|
|
|
Tankietka TKS – podstawowe dane: masa: 2650 kg załoga: 2 żołnierzy wymiary: długość 256 cm, szerokość 176 cm, wysokość 133 cm uzbrojenie: karabin maszynowy 7,92 mm wz. 25 pancerz: nitowany o grubości 6–8 mm (przód i tył), boki 8 mm, góra 3–4 mm, dno 4–7 mm napęd: silnik gaźnikowy (Polski Fiat 122B), 46 KM, 6 cylindrów prędkość maksymalna: 40 km/h |
W latach 1935–1938 podjęto program zwiększenia siły ognia tankietek TKS. Rozpoczęto eksperymenty z działkiem 37 mm Puteaux wz. 18, ale duża ilość dymu emitowana przez tę broń i brak wydajnej wentylacji pojazdu wykluczyły jej użycie. Z kolei próby zamontowania uzbrojenia wieży i opracowania modelu TKW szybko zostały przerwane z uwagi na zbyt dużą wysokość całej konstrukcji oraz brak możliwości porozumiewania się dowódcy z kierowcą pojazdu. Następnie, w roku 1937, pojawił się pomysł wykorzystania najcięższego karabinu maszynowego (nkm). Wybór padł na nkm 20 mm. W połowie roku 1937 skonstruowano do niego specjalne jarzmo i przyrządy celownicze. Po tych przeróbkach nowo przezbrojone tankietki TKS poddano badaniom poligonowym, które zakończyły się sukcesem. W styczniu roku 1939 zmodyfikowane tankietki TKS zostały więc przyjęte do wyposażenia Wojska Polskiego.
Istotną wadą tak uzbrojonej TKS była jednak mała liczba amunicji, jaką można było do niej załadować, a także szczupłe jej zapasy w wojskowych magazynach. Ponieważ przezbrojenie TKS wiązało się też z przeróbką pancerza, do września 1939 roku zdążono przezbroić jedynie 24 sztuki tych pojazdów. W wojnie obronnej 1939 roku tankietki TKS miały prowadzić rozpoznanie i ubezpieczenie piechoty – zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Ich konfrontacja z ciężkimi pojazdami pancernymi przeciwnika okazywała się jednak często tragiczna w skutkach ze względu na ich słabe uzbrojenie. Jedynie TKS-y uzbrojone w nkm 20 mm okazywały się równym przeciwnikiem dla większości niemieckich czołgów.
autor zdjęć: Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą
komentarze