Zaplanowany na początek lipca przyszłego roku szczyt NATO w Warszawie to poważne wyzwanie, z jakim zmierzyć się musi nie tylko resort obrony narodowej, ale cały rząd i wiele instytucji. Jednym z kluczowych zadań, jak zwykle przy tego typu przedsięwzięciach, będzie zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom.

Przygotowania do organizacji szczytu rozpoczęły się już kilka miesięcy temu. Na początku marca ukazało się rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów powołujące Rządowy Zespół ds. Przygotowań Szczytu NATO w Warszawie w 2016 roku. Na jego czele stanął wicepremier i minister obrony narodowej Tomasz Siemoniak, a jego zastępcą został minister spraw zagranicznych Grzegorz Schetyna. W składzie zespołu znaleźli się też przedstawiciele kilku ministerstw i instytucji rządowych. Kolejnym krokiem było powołanie specjalnej grupy zadaniowej, na czele której stanął amb. Tomasz Chłoń.

Równocześnie do prac przystąpiły także instytucje wojskowe, w tym Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych. By optymalnie wykorzystać dotychczasowe doświadczenia, sięgnięto po różne formy wymiany poglądów i doświadczeń. Tych ostatnich nie brakuje także w Polsce. Wystarczy wspomnieć, że w ostatnich latach w naszym kraju organizowane były imprezy masowe o podobnym do szczytu NATO znaczeniu i rozmachu, jak choćby szczyty klimatyczne, rozgrywki piłkarskie EURO 2012 czy kilkukrotnie w przeszłości pielgrzymki papieskie.

Ciekawym i jak się okazało bardzo wartościowym pomysłem było zaproszenie do współpracy instytucji analitycznej, jaką jest George C. Marshall Center. Pracujący w niej eksperci od lat zajmują się szacowaniem ryzyka oraz analizą typów i rodzajów zagrożeń. Swoje doświadczenia przekazywali organizatorom imprez masowych w wielu krajach. Dzięki współpracy Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych z Centrum Marshalla, przy wsparciu Akademii Obrony Narodowej, udało się zorganizować dwudniowe seminarium poświęcone reagowaniu kryzysowemu, w tym planowaniu, organizacji i zabezpieczaniu imprez masowych szczególnego znaczenia.

Powodów, dla których to seminarium warto uznać za interesujące, jest co najmniej kilka. Po pierwsze swoje doświadczenia wymieniali przedstawiciele kilkunastu polskich instytucji i ośrodków naukowych wraz z kolegami z Centrum Marshalla oraz Gwardii Narodowej Stanu Illinois. To pozwoliło na wskazanie różnych aspektów tych samych zagadnień. Po drugie, analizie poddano kilka różnych wydarzeń, które odbyły się w Polsce, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Wykorzystanie przykładu wyborów prezydenckich w USA, rozgrywek piłkarskich czy zabezpieczenie szczytu gospodarczego G-8 pokazało, że mimo specyfiki każdego z tych wydarzeń pewne schematy działania i procedury są powtarzalne i warto się na nich wzorować. Po trzecie, dyskusję wzbogacono o aspekty wojny hybrydowej – zjawiska, które w ostatnim czasie zyskuje na znaczeniu. Pozwoliło to na sformułowanie wniosku, że chociaż doświadczenia z przeszłości stanowią cenne źródło, to jednak stale trzeba analizować sytuację bieżącą, poszukując zagrożeń dotąd niedostrzeganych lub wcześniej niewystępujących. Po czwarte, formuła obrad – podział na otwarte forum dyskusji oraz praca w syndykatach tematycznych – pozwoliła nie tylko wysłuchać prelegentów, ale też w swobodnej dyskusji wypracować konkretne rekomendacje i propozycje wartościowe z punktu widzenia osób i zespołów odpowiedzialnych za poszczególne elementy przygotowań szczytu NATO w Warszawie. Po piąte, niezwykle interesujące było zaproszenie do dyskusji naukowców, praktyków, przedstawicieli różnych służb mundurowych oraz ekspertów reprezentujących think tanki i fundacje. Dzięki temu udało się zbudować bardzo cenną platformę do wymiany poglądów oraz uzyskać świeżość prezentowanych stanowisk.

Warto przypomnieć, że współorganizator tego seminarium – Dowództwo Operacyjne RSZ – to podmiot, który w wojsku odpowiada za działania w zakresie reagowania kryzysowego. W ostatnim czasie, by poprawić skuteczność działań, zawarto kilka porozumień o współpracy. Takie dokumenty Dowódca Operacyjny podpisał m.in. z Komendantem Głównym Policji oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej. Równie ścisły charakter ma współpraca z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa. Potwierdzenie tego można było zauważyć w czasie seminarium, na którym przedstawiciele wszystkich tych instytucji aktywnie uczestniczyli w obradach.

Na podkreślenie zasługuje też udział w obradach przedstawicieli Gwardii Narodowej Stanu Illinois. Formacji, która od ponad dwudziestu lat wspiera polskich żołnierzy. Przejawia się to nie tylko we wspólnych ćwiczeniach prowadzonych w Polsce, w czasie których gwardziści występują w roli instruktorów czy doradców. Bardzo cenne było wsparcie w czasie przygotowań do misji kolejnych zmian polskich kontyngentów udających się do Iraku i Afganistanu. Zwieńczeniem tego etapu było współdziałanie żołnierzy ze stanu Illinois, którzy służyli na niemal wszystkich zmianach w składzie naszego kontyngentu w ramach misji ISAF. W czasie seminarium odbywającego się w Akademii Obrony Narodowej dzielili się natomiast doświadczeniami w zakresie wsparcia instytucji cywilnych przy zabezpieczeniu imprez masowych o różnym charakterze.

Przyszłoroczny szczyt NATO, który na początku lipca odbędzie się w Warszawie, będzie prawdziwym sprawdzianem dla wielu służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Choć mamy swoje narodowe doświadczenia, z pewnością rekomendacje wypracowane na seminarium zostaną wykorzystane w trakcie przygotowań. Najważniejsze, by udało się przeprowadzić to przedsięwzięcie bezpiecznie. Dzięki połączonym staraniom wojska, Centrum Marshalla i różnych instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo udało się ugruntować przekonanie o tym, że aby dobrze przygotować się do takiej imprezy trzeba patrzeć szeroko i należy czerpać z bogatych doświadczeń różnych środowisk.