Zawieszenie broni od połowy lutego i wycofanie ciężkiej artylerii – to najważniejsze ustalenia jakie zapadły w Mińsku podczas spotkania przywódców Ukrainy, Niemiec, Francji i Rosji. Zdaniem kanclerz Angeli Merkel porozumienie daje nadzieję na zakończenie trwającego od blisko roku konfliktu rosyjsko-ukraińskiego.

Rozmowy z udziałem Angeli Merkel, Petra Poroszenko, Francoisa Hollande i Władimira Putina trwały całą noc i do ostatniej chwili nie było pewne, czy politykom udało się osiągnąć porozumienie. Jeszcze w czwartek rano prezydent Poroszenko mówił dziennikarzom, że przedstawione warunki są nie do zaakceptowania przez Ukrainę. Ostatecznie o możliwości podpisania rozejmu pierwszy poinformował Władimir Putin. - Osiągnęliśmy ogólne porozumienie na temat zawieszenia broni i całościowego rozwiązania politycznego dla kryzysu ukraińskiego – potwierdził godzinę później prezydent Hollande.

Co ustalono w Mińsku?

Najważniejszym ustaleniem jest zawieszenie broni od 15 lutego i wycofanie ciężkiej artylerii ze strefy buforowej (pasa szerokości 50-70 km) oddzielającej żołnierzy ukraińskich od separatystów. Wycofanie sprzętu wojskowego ma nastąpić w ciągu dwóch tygodni. Strefa zdemilitaryzowana ma być kontrolowana przez obserwatorów międzynarodowych – OBWE.

Grupa negocjacyjna zgodziła się także na postulat Putina, by Ukraina przeprowadziła „reformę konstytucyjną gwarantującą szanowanie praw ludności na wschodzie”. Chodzi o utworzenie strefy zdemilitaryzowanej oraz nadanie specjalnego statusu dla republik donieckiej i ługańskiej. Na te warunki długo nie chciał się zgodzić Petro Poroszenko, nazywając je niekorzystnymi dla Ukrainy. Prezydent otrzymał jednak zapewnienie, że do końca roku Kijów będzie mógł wznowić kontrolę graniczną na granicy z Rosja. Oznacza to odzyskanie pełnej kontroli nad tym terytorium. Wkrótce dojdzie też do zwolnienia jeńców – zarówno ukraińskich (w tym słynnej pilotki Nadii Sawczenko), jak i walczących po stronie separatystów.

Początkowo porozumienia nie chcieli zaakceptować także separatyści. Domagali się oni m.in. wycofania ukraińskich wojsk z Debalcewa, strategicznego miasta na Wschodzie kraju. Co więcej, gdy w Mińsku negocjowali prezydenci, separatyści prowadzili ostrzał ukraińskich żołnierzy.

Dokument wprowadzający rozejm ma zostać podpisany po oficjalnym zakończeniu rozmów czterostronnych. Najprawdopodobniej stanie się to jeszcze w czwartek.

Porozumienie zakończy konflikt?

Nie wiadomo czy zawarte porozumienie zakończy wojnę na wschodzie Ukrainy, czy podzieli los tego, które podpisano we wrześniu 2014 roku. Kanclerz Merkel po zakończeniu rozmów powiedziała, że "jest cień nadziei dla Ukrainy", ale „nie mamy złudzeń, przed nami dużo do zrobienia, by zakończyć kryzys na Ukrainie”. Prezydenci ustalili, że będą konsekwentnie monitorować wypełnianie warunków rozejmu. W tym celu będą się regularnie spotykać.

W czwartek w Brukseli na temat konfliktu na Ukrainie miała rozmawiać Rada Europejska. Jeśli spotkanie w Mińsku zakończyłoby się fiaskiem, Rada miała zaostrzyć sankcje wobec Moskwy. W tej sytuacji, prawdopodobnie do tego nie dojdzie.

– Każde zawieszenie broni, które powstrzymuje rozlew krwi jest dobre. Jednak zasadniczą kwestią jest to, czy będzie ono realizowane. Wszyscy pamiętamy, że porozumienie, które podpisano we wrześniu ubiegłego roku nie było respektowane. Dlatego społeczność międzynarodowa musi obserwować czy zobowiązania zaciągnięte dziś w Mińsku będą przestrzegane i realizowane – ocenia poseł Cezary Tomczyk (PO), członek sejmowej komisji obrony. – Przy okazji warto zauważyć, że Rosja zgodziła się na wycofanie sprzętu, którego przecież tam nie było – dodaje.

Tłumaczenie tekstu porozumienia za Gazetą Wyborczą:

1. Natychmiastowe i pełne wstrzymanie ognia w poszczególnych rejonach obwodu donieckiego i ługańskiego; jego pilne przestrzeganie zaczyna się od północy 15 lutego czasu kijowskiego.

2. Odsunięcie wojsk przez obie strony w celu utworzenia strefy bezpieczeństwa (50 km w przypadku systemów artyleryjskich o kalibrze 100 mm i większych oraz 140 km dla wyrzutni rakiet). Wyprowadzenie wojsk powinno się zacząć nie później niż drugiego dnia od zawieszenia broni i zakończyć się przed upływem 14 dni. Procesowi mają towarzyszyć obserwatorzy OBWE [Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie]. Ma go także wspierać grupa kontaktowa [składa się z przedstawicieli Ukrainy, Rosji i OBWE].

3. Zapewnienie efektywnego monitoringu zawieszenia broni poczynając od pierwszego dnia przez OBWE.

4. Rozpoczęcie już pierwszego dnia po odsunięciu wojsk dialogu na temat przeprowadzenia miejscowych wyborów zgodnie z ukraińskim prawem oraz ustawą „O tymczasowym trybie lokalnego samorządu w poszczególnych rejonach donieckiej i ługańskiej republik” [przyjętej w zeszłym roku po podpisaniu na początku września pierwszego porozumienia w Mińsku; przewidywała ona wprowadzenie szczególnego statusu władz samorządowych w tym regionie na okres trzech lat oraz zwolnienie od odpowiedzialności karnej uczestników trwających tam wydarzeń; potem prezydent Poroszenko anulował ustawę, bo rebelianci nie dotrzymali warunków umowy z Mińska]. Nie później niż w ciągu 30 dni od daty podpisania dokumentu należy przyjąć postanowienie Rady Najwyższej ze wskazaniem terytorium, które obejmie szczególny tryb zgodnie z prawem Ukrainy „O tymczasowym trybie lokalnego samorządu w poszczególnych rejonach donieckiej i ługańskiej republik".

5. Zapewnienie amnestii poprzez wprowadzenie prawa o zakazie prześladowania osób w związku z wydarzeniami mającymi miejsce w donieckiej i ługańskiej republikach.

6. Zapewnienie uwolnienia i wymiany wszystkich zakładników i osób przetrzymywanych bezprawnie na zasadzie „wszyscy za wszystkich". Ten proces powinien zostać zakończony w ciągu pięciu dni od zawieszenia broni.

7. Zapewnienie dostępu, dostawy, przechowywania i rozdzielenia pomocy humanitarnej w oparciu o mechanizmy międzynarodowe.

8. Określenie modelu odbudowy relacji społecznych i ekonomicznych, włącznie z wypłatami socjalnymi takimi jak emerytury i inne. W tym celu Ukraina odbuduje zarządzanie systemem bankowym w rejonach objętych konfliktem i możliwe, że zostanie wprowadzony międzynarodowy mechanizm ułatwiające dokonywanie przelewów socjalnych.

9. Przewrócenie pełnej kontroli Ukrainy nad granicą w całej strefie konfliktu. Proces powinien się zacząć pierwszego dnia po miejscowych wyborach i zakończyć się do końca 2015 r.

10. Wyprowadzenie jednostek wojskowych innych państw, techniki wojskowej oraz najemników z terytorium Ukrainy pod nadzorem OBWE. Wszystkie nielegalne grupy bojowników powinny zostać pozbawione broni.

11. Przeprowadzenie konstytucyjnej reformy na Ukrainie. Zmiany mają wejść w życie do końca 2015 r. Mają zakładać decentralizację (z uwzględnieniem szczególnych cech poszczególnych rejonów donieckiej i ługanskiej republik), a także przyjęcie ustawy o szczególnym statusie poszczególnych rejonów obwodów donieckiego i ługańskiego do końca 2015 r.

12. Na podstawie ustawy Ukrainy ƒ„O tymczasowym trybie lokalnego samorządu w poszczególnych rejonach donieckiej i ługańskiej republik" sprawy dotyczące miejscowych wyborów będą omawiane i uzgadniane z przedstawicielami poszczególnych rejonów donieckiej i ługańskiej republik w ramach trójstronnej grupy kontaktowej. Wybory zostaną przeprowadzone z dotrzymaniem standardów OBWE i przy monitoringu z jej strony.

13. Intensyfikowanie działalności trójstronnej grupy kontaktowej, w tym utworzenie grup roboczych ds. realizacji mińskich porozumień.