Brałeś udział w zdarzeniu drogowym, którego nie spowodowałeś i nie wiesz, jakie kroki podjąć, w czasie gdy toczy się postępowanie wyjaśniające? Czy żołnierz, który nie był jeszcze opiniowany, może się ubiegać o przyjęcie na kurs podoficerski? Przepisy ustawy o obronie ojczyzny wyjaśniają prawnicy z Ministerstwa Obrony Narodowej.

Masz pytania dotyczące prawnych aspektów związanych ze służbą wojskową? Wyślij je nam, a odpowiedzi udzielą eksperci z MON-u

Żołnierz zawodowy po ukończeniu studiów wojskowych został promowany i powołany na pierwsze stanowisko służbowe. Czy ma on prawo do dodatkowego uposażenia rocznego, tzw. trzynastki, jeśli na stanowisku służy krócej niż 6 miesięcy?

W opisanej sytuacji decydującą rolę odgrywa wyznaczenie na stanowisko, a nie fakt promocji. Odpowiedź na zadane pytania stanowi zatem art. 442 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie ojczyzny, z którego wynika, że prawo do dodatkowego uposażenia rocznego nabywa również żołnierz zawodowy powołany do zawodowej służby wojskowej w trakcie roku kalendarzowego, jeżeli pełnił zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 6 miesięcy kalendarzowych. Reasumując, absolwentom wyznaczonym na stanowisko służbowe w lipcu 2024 roku nie przysługuje dodatkowe uposażenie roczne.

Jestem kierowcą w jednostce wojskowej. Podczas przewozu żołnierzy wojskowym pojazdem samochód jadący z naprzeciwka zaczął wyprzedzać innych uczestników ruchu, zjeżdżając na mój pas i stwarzając ryzyko czołowego zderzenia. Rozpocząłem ostre hamowanie, ale nie miałem dokąd zjechać, gdyż na poboczu rosły drzewa. Wyprzedzający pojazd nie zdążył zjechać na swój pas i doszło do wypadku. Ucierpiał w nim kierowca, który wyprzedzał, oraz kilku żołnierzy, których wiozłem. Kierowca pojazdu, który nieprawidłowo wyprzedzał, nie przyznał się do winy. Policja przybyła na miejsce chciała ukarać mnie mandatem karnym i wezwała na miejsce Żandarmerię Wojskową. Aktualnie toczy się postępowanie wyjaśniające. Co powinienem teraz zrobić?

Wskazaną kwestię regulują przepisy art. 177 ustawy z 6 czerwca 1997 roku – Kodeks karny oraz art. 86 ustawy z 20 maja 1971 roku – Kodeks wykroczeń. Na wstępie należy wskazać, że w zależności od obrażeń doznanych przez uczestników zdarzenia opisany przypadek może podlegać różnej kwalifikacji prawnej. Zderzenie pojazdów może stanowić czyn spowodowania wypadku, o którym mowa w art. 177 kodeksu karnego, lub kolizji, o której mowa w art. 86 kodeksu wykroczeń.

Jeżeli skutkiem zdarzenia drogowego są obrażenia ciała powodujące rozstrój zdrowia trwający powyżej siedmiu dni, może zostać przyjęta kwalifikacja prawna czynu z art. 177 k.k., jeżeli natomiast obrażenia będą łagodniejszego rodzaju lub żadna osoba nie doznała w wyniku zdarzenia drogowego uszczerbku na zdrowiu, wówczas zdarzenie drogowe może być kwalifikowane jako wykroczenie z art. 86 k.w. Winnym przestępstwa lub wykroczenia będzie kierowca, który popełnił je w wyniku niezachowania należytej ostrożności. Ustalenie winnego następuje w drodze postępowania prowadzonego przez uprawnione do tego organy (Policję, Żandarmerię Wojskową lub prokuraturę).

O powyższej sytuacji żołnierz powinien niezwłocznie powiadomić dowódcę jednostki wojskowej, wskazując w meldunku wszystkie niezbędne okoliczności: datę i miejsce zdarzenia, krótki opis sytuacji, doznane obrażenia własne oraz dane osób pokrzywdzonych, świadków, a także innych uczestników zdarzenia, o ile są znane.

Jeżeli żołnierz uważa, że nie spowodował kolizji, wówczas nie powinien przyjmować mandatu. Wsparcie prawne może uzyskać po zgłoszeniu zaistniałej sprawy do Zespołu Ochrony Praw Żołnierzy, gdzie uzyska dostęp do informacji prawnej, oraz może zostać mu przydzielony obrońca, który będzie go reprezentował podczas ewentualnego procesu karnego, o ile żołnierzowi zostaną postawione zarzuty karne.

Zacząłem służbę w grudniu 2017 roku i w grudniu 2021 odszedłem do cywila. W 2024 roku wróciłem w szeregi armii i rozpocząłem służbę w nowej jednostce. Jak dotąd nie byłem opiniowany i dopiero w tym roku będę miał pierwszą opinię służbową. Czy brak opinii jest przeciwwskazaniem do wystąpienia z wnioskiem o zgodę na udział w kursie podoficerskim?

Ustawa o obronie ojczyzny określa, że jeżeli przemawiają za tym potrzeby sił zbrojnych, na stopień wojskowy kaprala (mata) może być mianowany, po zdaniu egzaminu na podoficera, szeregowy o nieposzlakowanej opinii, który posiada co najmniej bardzo dobrą ocenę w ostatniej opinii służbowej. Biorąc powyższe pod uwagę, aby ubiegać się o szkolenie zakończone egzaminem na podoficera, należy posiadać opinię służbową przynajmniej bardzo dobrą. Brak takiej opinii jest zatem przeciwwskazaniem w omawianej kwestii.

Jaki jest okres oczekiwania na odpowiedź na złożony wniosek dotyczący wycofania wypowiedzenia? Wniosek został złożony na miesiąc przed datą odejścia.

Warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych określone zostały w rozporządzeniu ministra obrony narodowej z 20 lutego 2023 roku w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z § 7 ust. 7 wycofanie wypowiedzenia może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza i za zgodą organu zwalniającego. W ramach procedowania wycofania wypowiedzenia stosuje się przepisy ust. 1–5 przywołanego przepisu. Wobec powyższego dowódca jednostki wojskowej, do którego wpłynął wniosek o wycofanie wypowiedzenia żołnierza, przesyła go niezwłocznie bezpośrednio do organu zwalniającego oraz do wiadomości swoich przełożonych będących w podległości tego organu, o ile sam nie jest tym organem. Wówczas przełożeni dowódcy jednostki wojskowej w terminie 14 dni mogą przedstawić swoją opinię i przesłać ją do organu uprawnionego do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jeśli opinia nie zostanie przedstawiona w tym terminie, uznaje się, że brak jest sprzeciwu wobec uwzględnienia w całości wniosku, a opinia została wyrażona w sposób milczący. Wobec powyższego przepisy prawa nie określają ścisłych terminów w poruszanym zakresie, niemniej przedmiotowa procedura realizowana jest bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z par. 22 ust. 3 rozporządzenia fakt wyrażenia zgody na wycofanie wypowiedzenia uwzględnia się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 5 dni od jego zaistnienia w ewidencji wojskowej prowadzonej w systemie elektronicznym.

Czy żołnierz, który nie jest absolwentem AWF-u, może pełnić nieetatowe obowiązki oficera sekcji wychowania fizycznego?

Zgodnie z par. 4 rozporządzenia z 7 grudnia 2023 roku w sprawie zajęć z zakresu wychowania fizycznego i sportu realizowanych w urzędzie obsługującym ministra obrony narodowej oraz w jednostkach organizacyjnych, zajęcia z zakresu wychowania fizycznego i sportu są prowadzone przez:

1) żołnierza zawodowego zajmującego stanowisko służbowe związane z wykonywaniem zadań z zakresu wychowania fizycznego i sportu lub pracownika resortu obrony narodowej zatrudnionego na stanowisku pracy związanym z realizacją zadań z zakresu wychowania fizycznego i sportu, którzy:

a) posiadają co najmniej tytuł zawodowy licencjata uzyskany w wyniku ukończenia studiów w zakresie wychowania fizycznego i sportu lub
b) ukończyli studia podyplomowe z zakresu wychowania fizycznego i sportu;

2) dowódcę pododdziału lub żołnierza zawodowego wyznaczonego przez dowódcę jednostki organizacyjnej (dyrektora, komendanta, szefa) do prowadzenia zajęć w ramach powierzonych czynności wykraczających poza jego obowiązki służbowe, którzy:

a) spełniają warunek określony w pkt 1 lub
b) ukończyli szkolenie specjalistyczne z wychowania fizycznego i sportu w wymiarze co najmniej 126 godzin, lub
c) posiadają świadectwo dojrzałości i są trenerami lub instruktorami sportu w rozumieniu przepisów art. 41 ustawy z 25 czerwca 2010 roku o sporcie (Dz.U. z 2023 roku poz. 2048).

Należy przy tym podkreślić, że dowódca pododdziału i żołnierz zawodowy, o których mowa w ust. 1 pkt 2, prowadzą zajęcia z zakresu wychowania fizycznego i sportu pod nadzorem merytorycznym osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1.