Szczątki polskiego żołnierza, prawdopodobnie należące do legionisty Mieczysława Krzaka, zostały odnalezione na Westerplatte. To jeden z ostatnich zaginionych westerplatczyków, którego poszukiwania w obszarze placówki „Fort” trwały od 2021 roku. Aby potwierdzić tę hipotezę, niezbędne będzie przeprowadzenie badania DNA z wykorzystaniem materiału porównawczego od krewnych.
Na szczątki natrafili 5 listopada archeolodzy z Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, nadzorujący prace ziemne prowadzone w rejonie placówki „Fort”. Kości polskiego żołnierza znajdowały się na głębokości 2,5 m, nieopodal ściany schronu z 1911 roku. We wrześniu 1939 roku był on jednym z istotnych stanowisk obronnych Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Przy szczątkach odnaleziono polski bagnet wz. 1929 z pochwą, dwa polskie guziki wojskowe, buty saperskie oraz inne elementy umundurowania i wyposażenia.
Koniec poszukiwań?
– Zarówno miejsce odnalezienia szczątków, jak i przedmioty dotychczas odkryte przy kościach, zdają się wskazywać, że po pięciu latach intensywnych poszukiwań udało się zlokalizować miejsce zakopania zwłok legionisty Mieczysława Krzaka, który zginął najpewniej w nocy 2 września 1939 roku w okolicy placówki „Fort” – mówił Filip Kuczma, kierownik Działu Archeologicznego MIIWŚ. Kuczma zastrzegł, że to hipoteza, którą można potwierdzić bądź obalić jedynie po przeprowadzeniu badań genetycznych.
– Na razie jesteśmy ostrożni w ocenach. Jest za wcześnie, by przesądzać, do kogo należą znalezione szczątki – mówił prof. Rafał Wnuk, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej. – Gdyby jednak okazało się, że należą one do poszukiwanego obrońcy Westerplatte, byłoby to wypełnienie jednego z najważniejszych zadań muzealnych archeologów badających to miejsce – dodał prof. Wnuk.
Prokurator Iwona Matczak z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku przeprowadziła oględziny, po których nastąpiło podjęcie szczątków. Na miejscu sporządzono dokumentację fotograficzną i zabezpieczono materiał do badań genetycznych. Jak informuje gdański oddział IPN-u, po zakończeniu czynności procesowych szczątki zostaną przekazane do badań specjalistycznych.
Pojawił się także apel do osób, które mają informacje o rodzinie Mieczysława Krzaka lub mogą pomóc w ustaleniu jego żyjących krewnych, by nawiązały kontakt z oddziałem IPN-u w Gdańsku. W przypadku potwierdzenia tożsamości żołnierza, rodzina otrzyma notę identyfikacyjną, a szczątki zostaną uroczyście pochowane.
Mieczysław Krzak, syn Tomasza i Marianny z domu Figura, urodził się 29 stycznia 1915 roku we wsi Boiska niedaleko Solca nad Wisłą. Służył w 4 Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Na Westerplatte przybył 5 kwietnia 1939 roku, gdzie został przydzielony do obsługi moździerzy. Po niemieckim nalocie 2 września 1939 roku skierowano go do jednego z punktów obrony w rejonie placówki „Fort”.
Według relacji jego towarzyszy broni leg. Krzak poległ w pobliżu tamtejszego schronu, ale po zakończeniu walk został uznany za zaginionego. Według jednej z hipotez, stawianej w oparciu o relacje świadków, żołnierz został prowizorycznie pochowany przez Polaków, a następnie jego ciało odnaleziono w trakcie prac porządkowych i spalono w tym samym miejscu na początku 1940 roku. Legionista Mieczysław Krzak został w 1945 roku pośmiertnie odznaczony Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.
Trwa budowa Muzeum Westerplatte
Prace archeologiczne na półwyspie prowadzone są w ramach I etapu budowy Muzeum Westerplatte, którego celem jest przywrócenie historycznego zagospodarowania terenu Wojskowej Składnicy Tranzytowej. Inwestycja obejmuje m.in. odtworzenie układu dawnych ścieżek, budynku zawiadowcy stacji, sześciu schronów amunicyjnych i historycznego przebiegu torowiska. Archeolodzy sprawują nadzór nad robotami ziemnymi, dokumentując i zabezpieczając odkrywane relikty.
16 listopada 2026 roku Muzeum II Wojny Światowej podpisało umowę na realizację II etapu budowy Muzeum Westerplatte. Prace obejmą południową część półwyspu, w tym budowę dwukondygnacyjnego, podziemnego budynku muzealnego o powierzchni około 7 tys. m2, z czego blisko 2,8 tys. m2 zajmie wystawa stała. Wykonawca ma 35 miesięcy na realizację zadania. Zakończenie całej inwestycji i udostępnienie nowego muzeum zwiedzającym zaplanowano na koniec 2030 roku. Z kolei część terenu objęta I etapem ma zostać udostępniona zwiedzającym w drugiej połowie 2027 roku.
autor zdjęć: Michalina Kurdelska/ MIIWŚ; Artur Chomicz, Jakub Klebba/ IPN

komentarze