moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Po co Stanom Zjednoczonym Grenlandia?

Największa wyspa świata, przez dekady pozostawała w cieniu wielkiej polityki. Aż nastał Donald Trump i zażądał wyspy dla swojego kraju, uzasadniając to względami bezpieczeństwa USA. Rzecz w tym, że gdyby chodziło wyłącznie o kwestie militarne, nic nie musiałoby się zmieniać. Amerykanie bowiem już dziś mają tam bazy niezbędne do dominacji w Arktyce.

Kopuła radarowa należąca do 23. Oddziału Operacji Kosmicznych 1 w bazie kosmicznej Pituffik na Grenlandii.

Grenlandia, formalnie autonomiczne terytorium Danii, leży w miejscu szczególnym. Jest wysuniętym na północ pomostem między kontynentami. To położenie sprawia, że wyspa od dawna znajduje się w centrum amerykańskiego myślenia strategicznego – nawet jeśli rzadko przebija się to do politycznych deklaracji.

 

Ochrona linii transatlantyckich

– Grenlandia nadaje się do ulokowania stacji radiolokacyjnych oraz baz morskich i lotniczych pozwalających na obserwację sytuacji w Arktyce – mówi „Polsce Zbrojnej” dr Michał Piekarski z Polskiego Towarzystwa Bezpieczeństwa Narodowego. – Innych potencjalnych korzyści wojskowych w zasadzie nie ma – podkreśla nasz rozmówca. I od razu dodaje, że te instalacje już tam są. Amerykanie korzystają z grenlandzkiej infrastruktury od dziesięcioleci, a symbolem tej obecności jest baza lotniczo-kosmiczna w Pituffik (dawniej Thule), pełniąca ważną rolę w systemie wczesnego ostrzegania przed atakiem rakietowym.

Jak wyjaśnia dr Piekarski, trajektorie międzykontynentalnych pocisków balistycznych wystrzelonych z Azji w kierunku Stanów Zjednoczonych prowadzą najkrótszą drogą przez biegun północny. To czyni Grenlandię idealnym miejscem do rozmieszczenia radarów i sensorów. Równie istotny jest aspekt morski – w miarę ocieplania klimatu możliwe staje się coraz szersze operowanie sił nawodnych na Oceanie Arktycznym.

W tym kontekście pojawia się GIUK Gap (z ang. Greenland–Iceland–United Kingdom), czyli pas akwenów między Grenlandią, Islandią i Wielką Brytanią. To naturalna „brama”, przez którą rosyjskie okręty – zwłaszcza podwodne – muszą przejść, by wyjść z Arktyki na Atlantyk. Kontrola tego obszaru oznacza możliwość wczesnego wykrywania i śledzenia rosyjskiej aktywności morskiej, a w konsekwencji ochronę transatlantyckich linii komunikacyjnych łączących Amerykę z Europą.

Grenlandia stanowi skrajny, północno-zachodni element tej bariery. I znów: nie jest to nowość. Systemy obserwacyjne, bazy lotnicze i morskie funkcjonowały tam już w czasach zimnej wojny, a po 1991 roku zostały zredukowane, nie zlikwidowane. – Znaczenie Grenlandii w obszarze GIUK jest istotne tylko wtedy, gdy zakładamy aktywną politykę wojskową USA w Europie – zauważa dr Piekarski. – Nie jest więc logiczne wszczynanie konfliktu z sojusznikiem o Grenlandię, chyba że jedyne, co się liczy dla ekipy Trumpa, to efekt wizerunkowy – stwierdza.

Na sojuszniczym terytorium

A może jednak zdecydowało coś jeszcze – na przykład surowce? Grenlandia, wbrew obiegowym opiniom, nie zasługuje na miano arktycznego Eldorado, łatwego w eksploatacji i gwarantującego szybki zysk. Wydobycie ropy i gazu na jej obszarze napotyka ogromne bariery: technologiczne, środowiskowe i ekonomiczne.

– Grenlandia nie jest szczególnie bogata w minerały – zastrzega w rozmowie z „Financial Times” dr Kathryn Goodenough, główna geolog British Geological Survey. – Żadne z jej złóż nie są unikalne – dodaje. Zarazem jednak potwierdza obecność znaczących skupisk metali ziem rzadkich, niezbędnych dla nowoczesnych technologii: od elektroniki, przez energetykę odnawialną, po przemysł obronny.

Słowa badaczki potwierdzają wyniki badań przeprowadzonych w 2023 roku. Wynika z nich, że na Grenlandii znajduje się 25 z 34 surowców uznawanych przez Komisję Europejską za krytyczne. Poza metalami ziem rzadkich są to m.in. grafit, miedź, nikiel czy tytan. Problem w tym, że na wyspie praktycznie nie istnieje infrastruktura do wydobycia tych zasobów. Konieczne są więc olbrzymie inwestycje, a i sama eksploatacja złóż będzie kosztowna.

Trump jednak przekonuje, że Stany Zjednoczone myślą długofalowo. A w świecie, w którym łańcuchy dostaw metali ziem rzadkich są w dużej mierze kontrolowane przez Chiny, każde alternatywne źródło ma wagę strategiczną. Tylko czy trzeba je zajmować, skoro złoża zlokalizowane są na terytorium sojuszniczym?

W tym miejscu wracamy do pytania zasadniczego: czy głośne deklaracje i demonstracyjne zainteresowanie Grenlandią rzeczywiście wynikają z chłodnej kalkulacji strategicznej, czy raczej z potrzeby politycznego efektu? Wielu analityków skłania się ku tej drugiej interpretacji. Wojskowo USA już dziś mają na Grenlandii wszystko, czego potrzebują. Surowcowo – mogą mieć. Pozostaje więc symbolika: pokazanie wyborcom, że Ameryka „myśli wielkimi kategoriami”, nawet jeśli oznacza to napięcia w relacjach z europejskimi sojusznikami.

Marcin Ogdowski

autor zdjęć: Senior Airman Kaitlin Frazier

dodaj komentarz

komentarze


Laserowa broń na drony
Manewry w Nowej Dębie i ochrona Jasionki
Abordaż z polskim wsparciem
Powrót do wojska, pytania o emeryturę
Zmiany personalne w Wojsku Polskim
Bombowiec na dnie Bałtyku
Sprawdzone przez żołnierzy
Era Jastrzębia
Cztery medale żołnierzy w strzelectwie, pływaniu i podnoszeniu ciężarów
Generał z cienia
Jak Polska wykorzystuje unijne pożyczki
Carl-Gustaf przemówił ogniem
Z wojska do biznesu
Flanka pod strażą
Współpraca przemysłowa z USA: usuwać bariery, razem produkować
Kolejne MiG-i-29 polecą do Ukrainy
Lot w przyszłość
Wicepremier i szef SG apelują o pomoc dla bohaterskich policjantów
Czarne Pantery i K9 w Bursztynowej Dywizji
Niepodległość to wysiłek narodu
Promień nie do zniesienia
Srebro światowego czempionatu dla polskiej zapaśniczki
Sejm poparł Kartę Rodziny Mundurowej
MPS-y w rękach żołnierzy
Ratunek pod ogniem
Pancerny atak z wody
„Horyzont” przedłużony
Constans historii
K03 Ryś inspirowany lasem iglastym
Prawie 200 mld zł na zbrojenia w projekcie budżetu
Miliardy z SAFE dla polskich firm zbrojeniowych
MON zmienia system gotowości obronnej
Koszykarze Czarnej Dywizji najlepsi w Wojsku Polskim
Modelowy test na poligonie
Gladius, czyli polski miecz
Co z wysługą po powrocie do wojska?
Samotna placówka
Gorący lipiec PKW Łotwa
Leopardy atakują z zarośli
Pociski Patriot: nie tylko serwis w Polsce, lecz także koprodukcja?
DiBaX ‘26 – eksperymenty dla rozwoju NATO
Na co stawia AWL? Drony, wargaming, wirtualne pole walki
Sprawdzian bielskich desantowców
Stała obecność sił USA coraz bliżej
Byliśmy i jesteśmy żołnierzami
Kolejne sukcesy „armii mistrzów”
MON proponuje zmiany przepisów ubiorczych
Wojsko kontra skażenie
Bursztynowa Dywizja obroniła prymat w boksie
Szkoły zasilają armię
Nowi generałowie w Wojsku Polskim
F-16 – spojrzenie poza horyzont
Jelcze, Rosomaki i czołgi ze Śląska z mniejszym CIT
Polska i Wielka Brytania umacniają strategiczne partnerstwo
Wiceszef MON-u w Kijowie
Nowy pocisk do Patriotów
Nigdy nie zostawiamy swoich
„Agat. Siła i ogień”. Album już w sprzedaży
Złoto i brąz w sportach walki
Nowe-stare wcielenie „Błyskawicy"
Krótszy łańcuch, lepszy efekt
Najpopularniejszy z „armii mistrzów”
Prezydent na RBN-ie

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO